http://b038.edu.kzШкола №b038 (sko) (Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школа)kzBMC KDT CMSСopyright 2026, BenchMark Consultinghttp://b038.edu.kz/rss/?m=news&lang=kz600Mon, 26 Oct 2020 19:45:35 +0600Mon, 26 Oct 2020 19:45:35 +0600http://b038.edu.kz/images/naklon.gifhttp://b038.edu.kz8831http://b038.edu.kz/news/?pkid=1603720070989640&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1603720070989640.jpeg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;p&gt;Қазақстанда енді балалар құқығы бұзылған жағдайда «111 – жедел қызметіне» хабарласып, шағымдануға болады. Отбасы, әйелдер мәселелері және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі кеңес жанынан құрылған байланыс орталығы қыркүйек айынан бастап іске қосылады. Бұл туралы Балалар құқығын қорғау бойынша республикалық кеңес төрайымы Динара Закиева өзінің &lt;a href=&quot;https://www.facebook.com/dinara.zakiyeva/posts/4176566372416172&quot;&gt;Facebook-парақшасында&lt;/a&gt; жазды.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Аталған байланыс орталығына балалардың құқығы бұзылған кез келген жағдайда, тұрмыстық зорлық-зомбылық бойынша жүгініп, көмек алуға болады.&lt;/p&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;p&gt;«Бірнеше ай бойы зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша екі маңызды жүйелік шешімді енгізу бойынша, атап айтқанда, барлық өңірлерде өмірлік қиын жағдайдағы және зорлық-зомбылыққа тап болған отбасыларды анықтау жөніндегі жедел топтарды ұйымдастыру, сондай-ақ «Nur Otan» партиясының жанындағы Отбасы, әйелдер мәселелері және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі кеңес жанынан «111 – жедел қызмет» байланыс орталығын ашу жұмыстары жүргізілді және бүгін біз оның қыркүйек айында өз жұмысын бастайтынын қуана хабарлаймыз», - деп жазды Д. Закиева.&lt;/p&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;p&gt;Оның айтуынша, балаларға қатысты жылына 2 мыңнан астам қылмыс тіркеледі екен, оның 700-ге жуығы жыныстық қол сұғылмаушылыққа қарсы жасалады. Балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың 60%-ы отбасында болады.&lt;/p&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;p&gt;«Әрқайсымыз &quot;111&quot; нөміріне уақытында хабарласып, балалардың қорғаушысы бола аламыз және болуымыз керек. Әдетте, тергеу кезінде куәгерлер болғаны белгілі болады. Айналадағылар, көршілер болып жатқан келеңсіз жағдайларды байқаған кезде, оны түсінбей, не істеу керек екенін білмегендіктен араласқысы келмейді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Сонымен, егер балалар мен ересектер өздеріне көмек қажет болған немесе отбасылық жағдайлар туралы білген кезде, қайда баруға болатынын білуі үшін, сонымен бірге тұрмыстық зорлық-зомбылық, балалардың құқықтарының бұзылуы туралы, баланың көшеде, үйде, көлікте жалғыз қалғаны туралы, оның өміріне және денсаулығына қауіп төнгені, зорлық-зомбылық немесе қатыгездік жасалғаны бойынша немесе егер олар балаларға қауіп төндіретін объектіні, мысалы, ашық люкті, жоғары вольтты электр желісін, су көзін көрсе, осындай жағдайлар жөнінде көмек көрсету үшін «Nur Otan» партиясы жанынан қыркүйек айының басында өз жұмысын бастайтын «111 – жедел қызмет» байланыс орталығы ашылады», - деді Закиева.&lt;/p&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;p&gt;Егер сіз кішкентай баланың қараусыз қалғанын, оған қауіп төніп тұрғанын көрсеңіз, егер сіз балаға немесе әйелдерге қатысты қатыгездік, зорлық-зомбылық әрекеттері қолданылуы мүмкін екенін білсеңіз, олардың құқықтары бұзылса, «111» нөміріне күмәнданбастан қоңырау шалыңыз.&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;111 нөмірі құпия түрінде.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;111 нөмірі әр аймақтың ІІД-мен байланысты болады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;111 нөмірі «Бақытты отбасы» жол картасы бойынша құрылған барлық жедел топтармен байланыста.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қоңырау шалушыға қандай шаралар қабылданғаны туралы кері байланыс беру қажет.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;p&gt;«Ең бастысы, бәріміз осы мәселеге барынша қатысуымыз қажет. Баланың, әйелдердің өмірі мен денсаулығына қауіп төнгеніне күдік туған жағдайда хабарлау, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа нөлдік төзімділік таныту және «111» нөміріне хабарлау. «111» нөмірі балалардың, отбасы мен әйелдердің құқықтарын қорғауға байланысты барлық мәселелер бойынша өтініштер қабылдайды», - деп сөзін түйді Кеңес төрайымы.&lt;/p&gt;&lt;/blockquote&gt;<img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1603720070989640.jpeg" /><br/><br/><p>Қазақстанда енді балалар құқығы бұзылған жағдайда «111 – жедел қызметіне» хабарласып, шағымдануға болады. Отбасы, әйелдер мәселелері және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі кеңес жанынан құрылған байланыс орталығы қыркүйек айынан бастап іске қосылады. Бұл туралы Балалар құқығын қорғау бойынша республикалық кеңес төрайымы Динара Закиева өзінің <a href="https://www.facebook.com/dinara.zakiyeva/posts/4176566372416172">Facebook-парақшасында</a> жазды.</p><p>Аталған байланыс орталығына балалардың құқығы бұзылған кез келген жағдайда, тұрмыстық зорлық-зомбылық бойынша жүгініп, көмек алуға болады.</p><blockquote><p>«Бірнеше ай бойы зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша екі маңызды жүйелік шешімді енгізу бойынша, атап айтқанда, барлық өңірлерде өмірлік қиын жағдайдағы және зорлық-зомбылыққа тап болған отбасыларды анықтау жөніндегі жедел топтарды ұйымдастыру, сондай-ақ «Nur Otan» партиясының жанындағы Отбасы, әйелдер мәселелері және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі кеңес жанынан «111 – жедел қызмет» байланыс орталығын ашу жұмыстары жүргізілді және бүгін біз оның қыркүйек айында өз жұмысын бастайтынын қуана хабарлаймыз», - деп жазды Д. Закиева.</p></blockquote><p>Оның айтуынша, балаларға қатысты жылына 2 мыңнан астам қылмыс тіркеледі екен, оның 700-ге жуығы жыныстық қол сұғылмаушылыққа қарсы жасалады. Балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың 60%-ы отбасында болады.</p><blockquote><p>«Әрқайсымыз "111" нөміріне уақытында хабарласып, балалардың қорғаушысы бола аламыз және болуымыз керек. Әдетте, тергеу кезінде куәгерлер болғаны белгілі болады. Айналадағылар, көршілер болып жатқан келеңсіз жағдайларды байқаған кезде, оны түсінбей, не істеу керек екенін білмегендіктен араласқысы келмейді.</p><p>Сонымен, егер балалар мен ересектер өздеріне көмек қажет болған немесе отбасылық жағдайлар туралы білген кезде, қайда баруға болатынын білуі үшін, сонымен бірге тұрмыстық зорлық-зомбылық, балалардың құқықтарының бұзылуы туралы, баланың көшеде, үйде, көлікте жалғыз қалғаны туралы, оның өміріне және денсаулығына қауіп төнгені, зорлық-зомбылық немесе қатыгездік жасалғаны бойынша немесе егер олар балаларға қауіп төндіретін объектіні, мысалы, ашық люкті, жоғары вольтты электр желісін, су көзін көрсе, осындай жағдайлар жөнінде көмек көрсету үшін «Nur Otan» партиясы жанынан қыркүйек айының басында өз жұмысын бастайтын «111 – жедел қызмет» байланыс орталығы ашылады», - деді Закиева.</p></blockquote><p>Егер сіз кішкентай баланың қараусыз қалғанын, оған қауіп төніп тұрғанын көрсеңіз, егер сіз балаға немесе әйелдерге қатысты қатыгездік, зорлық-зомбылық әрекеттері қолданылуы мүмкін екенін білсеңіз, олардың құқықтары бұзылса, «111» нөміріне күмәнданбастан қоңырау шалыңыз.</p><ul><li>111 нөмірі құпия түрінде.</li><li>111 нөмірі әр аймақтың ІІД-мен байланысты болады.</li><li>111 нөмірі «Бақытты отбасы» жол картасы бойынша құрылған барлық жедел топтармен байланыста.</li><li>Қоңырау шалушыға қандай шаралар қабылданғаны туралы кері байланыс беру қажет.</li></ul><blockquote><p>«Ең бастысы, бәріміз осы мәселеге барынша қатысуымыз қажет. Баланың, әйелдердің өмірі мен денсаулығына қауіп төнгеніне күдік туған жағдайда хабарлау, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа нөлдік төзімділік таныту және «111» нөміріне хабарлау. «111» нөмірі балалардың, отбасы мен әйелдердің құқықтарын қорғауға байланысты барлық мәселелер бойынша өтініштер қабылдайды», - деп сөзін түйді Кеңес төрайымы.</p></blockquote>b038skobilimMon, 26 Oct 2020 19:45:35 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1603720070989640Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1603720070989640http://b038.edu.kz/news/?pkid=1554439047285423&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1554439047285423.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;2014 жылдан бастап депутаттар бастамасы және мектеп директорларының ұсынысымен тамақтандыруды ұйымдастыру бойынша қызметтер мен тауарларды таңдау, тамақтандыру сапасына әсер ететін демпингтік бағалар болуына, сонымен қатар директорлардың тікелей бақылау мүмкіндігі болмауынан, мемлекеттік сатып алулар жүйесінен алынды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Бүгінгі күні орта білім беру ұйымдарында білім алушыларды тамақтандыруды ұйымдастыру, сондай-ақ мектепке дейінгі ұйымдарда, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарында тәрбиеленетін және білім алатын балаларды тамақтандыруды қамтамасыз ету Ережелері әзірленді &lt;em&gt;(БҒМ 31.10.2018ж№598бұйрығы)&lt;/em&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Оқушылардың сапалы және қауіпсіз тамақтандыруын ұйымдастыру мақсатында Ережелерде білікті қызметкерлері бар &lt;em&gt;(жұмыс тәжірибесі, аспаздар квалификациясы, технологтар мен диетологтар, азық-түлік өндірісі, энергия үнемдегіш құрылғыларының болуы)&lt;/em&gt;, қызметті дұрыс ұйымдастыра алатын жалға алушыны таңдау критерийлері қарастырылған.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;2018 жылдан бастап азық-түлікті дұрыс сақтау, дайын тағамдардың сапасын арттыру үшін мектеп асханаларының материалдық-техникалық базасын жақсарту мақсатында мемлекеттік-жекеменшік әріптестік механизмі енгізілді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Сонымен қатар, Ережелер бойынша конкурстық комиссия құрамына үкіметтік емес ұйым және ата-аналар қоғамы, қорғаншылық комитеті, аумақтық қоғамдық денсаулық сақтау органдарының өкілдері кіреді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ереже бойынша тамақтандыруды ұйымдастыруда табиғи өнімдерді қолдану үшін жалға алушылардың азық-түлік өндірісінің (шаруа немесе шаруа қожалығы, жылыжайжәне т.б.) болуы және отандық өндірушілер тауарларын сатып алуы үшін қосымша балл алады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Тағамдардың, азық-түліктердің және аспаздық өнімдердің тұтынушылық, органолептикалыққасиеттері, дайындау және технологиясы мен өндірістік жағдайлары балаларға арналған азық түлік қауіпсіздігі тұрғысынан Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттеріне сай болуы қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Келісімшартты бұзу немесе дұрыс орындамау жағдайында, келісімшарт сот шешімі бойынша бұзылып, жалға алушы жосықсыз деп жарияланады &lt;em&gt;(БҒМ 31.10.2018ж №599 бұйрығы)&lt;/em&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;2015 жылы оқушыларды сапалы тамақтандырумен қамтамасыз ету мақсатында Министрлік пен Қазақ тағамтану академиясы бірігіп, алғаш рет мектеп оқушылардың жас ерекшеліктері ескерілген бір реттік тамақтандыру нормалары &lt;em&gt;(ҚР Үкіметінің 12.03.2012ж.№320 қаулысына өзгерістер енгізілді) &lt;/em&gt;әзірленді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Аталған нормаларда балалар ағзасына қажетті микронутриенттер: дәрумендер, минералдық заттар және микроэлементтер алуы қарастырылған.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;2018 жылы 2016-2019 жылдарға арналған «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру аясында, сонымен қатар білім беру ұйымдары оқушыларын дұрыс тамақтандыру сапасын арттыру мақсатында ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мектеп оқушыларының тағам рационы бойынша бірыңғай стандарттарын әзірледі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;2019 жылдан бастап Министрлік білім беру ұйымдарының тамақтандыруды ұйымдастыруына нысанға бармай-ақ бақылау іс-шараларын жүргізуге мүмкіндік беретін, камералық бақылауды енгізді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Сонымен қатар, Министрлік Қаржы министрлігімен бірлесіп, конкурстық рәсімдерді мемлекеттік сатып алулар порталы арқылы жүргізетін электрондық форматқа ауыстыруды қарастыруда.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Бүгінгі күні қызмет көрсетуді мектеп қызметкерлері, сондай-ақ ата-аналар қауымы тарапынан заңды түрде тұрақты бақылау мүмкіндігі қарастырылған. Әрбір мектепте тамақтандыруды бақылау комиссиясы қызмет етеді. Комиссияны мектеп директоры басқарып, құрамына мектеп медбикесі, педагогтар, ата-аналар комитеті мүшелері, қамқоршылық кеңесі кіреді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ереже бойынша жалға алушы ай сайын білім беру ұйымы басшысына сапасын куәландыратын құжаттары бар қолданылатын азық-түлік тізімін тапсыруы тиіс.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Күнделікті медициналық қызметкер немесе жауапты тұлға дайын тағамдарға органолептикалық бағалау жүргізіп, тағамдар және аспаздық өнімдерге органолептикалық бақылау журналына жазба жүргізеді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Осылайша, оқушылардың тамақтану сапасына мектеп әкімшілігі тарапынан әсер етуге қажетті мүмкіндік жасалған. Аталған мәселеде білім беру ұйымы басшысының (бракеражды комиссия төрағасы) жауапкершілігі жоғары.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Сондықтан, Министрліктің мектептегі тамақтандыруды ұйымдастыру сапасын арттырудағы негізгі қызметі – бракеражды комиссияның тамақтандыру сапасын бақылау қызметіне ақпараттандыру жұмысын кең көлемде ұйымдастыру. Сонымен қатар, оқушылар мен ата-аналарға тамақтандыру дұрыс ұйымдастырылмаған жағдайда не істеу керектігін түсіндіру.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;<img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1554439047285423.jpg" /><br/><br/><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">2014 жылдан бастап депутаттар бастамасы және мектеп директорларының ұсынысымен тамақтандыруды ұйымдастыру бойынша қызметтер мен тауарларды таңдау, тамақтандыру сапасына әсер ететін демпингтік бағалар болуына, сонымен қатар директорлардың тікелей бақылау мүмкіндігі болмауынан, мемлекеттік сатып алулар жүйесінен алынды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Бүгінгі күні орта білім беру ұйымдарында білім алушыларды тамақтандыруды ұйымдастыру, сондай-ақ мектепке дейінгі ұйымдарда, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарында тәрбиеленетін және білім алатын балаларды тамақтандыруды қамтамасыз ету Ережелері әзірленді <em>(БҒМ 31.10.2018ж№598бұйрығы)</em>.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Оқушылардың сапалы және қауіпсіз тамақтандыруын ұйымдастыру мақсатында Ережелерде білікті қызметкерлері бар <em>(жұмыс тәжірибесі, аспаздар квалификациясы, технологтар мен диетологтар, азық-түлік өндірісі, энергия үнемдегіш құрылғыларының болуы)</em>, қызметті дұрыс ұйымдастыра алатын жалға алушыны таңдау критерийлері қарастырылған.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">2018 жылдан бастап азық-түлікті дұрыс сақтау, дайын тағамдардың сапасын арттыру үшін мектеп асханаларының материалдық-техникалық базасын жақсарту мақсатында мемлекеттік-жекеменшік әріптестік механизмі енгізілді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Сонымен қатар, Ережелер бойынша конкурстық комиссия құрамына үкіметтік емес ұйым және ата-аналар қоғамы, қорғаншылық комитеті, аумақтық қоғамдық денсаулық сақтау органдарының өкілдері кіреді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ереже бойынша тамақтандыруды ұйымдастыруда табиғи өнімдерді қолдану үшін жалға алушылардың азық-түлік өндірісінің (шаруа немесе шаруа қожалығы, жылыжайжәне т.б.) болуы және отандық өндірушілер тауарларын сатып алуы үшін қосымша балл алады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Тағамдардың, азық-түліктердің және аспаздық өнімдердің тұтынушылық, органолептикалыққасиеттері, дайындау және технологиясы мен өндірістік жағдайлары балаларға арналған азық түлік қауіпсіздігі тұрғысынан Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттеріне сай болуы қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Келісімшартты бұзу немесе дұрыс орындамау жағдайында, келісімшарт сот шешімі бойынша бұзылып, жалға алушы жосықсыз деп жарияланады <em>(БҒМ 31.10.2018ж №599 бұйрығы)</em>.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">2015 жылы оқушыларды сапалы тамақтандырумен қамтамасыз ету мақсатында Министрлік пен Қазақ тағамтану академиясы бірігіп, алғаш рет мектеп оқушылардың жас ерекшеліктері ескерілген бір реттік тамақтандыру нормалары <em>(ҚР Үкіметінің 12.03.2012ж.№320 қаулысына өзгерістер енгізілді) </em>әзірленді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Аталған нормаларда балалар ағзасына қажетті микронутриенттер: дәрумендер, минералдық заттар және микроэлементтер алуы қарастырылған.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">2018 жылы 2016-2019 жылдарға арналған «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру аясында, сонымен қатар білім беру ұйымдары оқушыларын дұрыс тамақтандыру сапасын арттыру мақсатында ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мектеп оқушыларының тағам рационы бойынша бірыңғай стандарттарын әзірледі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">2019 жылдан бастап Министрлік білім беру ұйымдарының тамақтандыруды ұйымдастыруына нысанға бармай-ақ бақылау іс-шараларын жүргізуге мүмкіндік беретін, камералық бақылауды енгізді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Сонымен қатар, Министрлік Қаржы министрлігімен бірлесіп, конкурстық рәсімдерді мемлекеттік сатып алулар порталы арқылы жүргізетін электрондық форматқа ауыстыруды қарастыруда.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Бүгінгі күні қызмет көрсетуді мектеп қызметкерлері, сондай-ақ ата-аналар қауымы тарапынан заңды түрде тұрақты бақылау мүмкіндігі қарастырылған. Әрбір мектепте тамақтандыруды бақылау комиссиясы қызмет етеді. Комиссияны мектеп директоры басқарып, құрамына мектеп медбикесі, педагогтар, ата-аналар комитеті мүшелері, қамқоршылық кеңесі кіреді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ереже бойынша жалға алушы ай сайын білім беру ұйымы басшысына сапасын куәландыратын құжаттары бар қолданылатын азық-түлік тізімін тапсыруы тиіс.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Күнделікті медициналық қызметкер немесе жауапты тұлға дайын тағамдарға органолептикалық бағалау жүргізіп, тағамдар және аспаздық өнімдерге органолептикалық бақылау журналына жазба жүргізеді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Осылайша, оқушылардың тамақтану сапасына мектеп әкімшілігі тарапынан әсер етуге қажетті мүмкіндік жасалған. Аталған мәселеде білім беру ұйымы басшысының (бракеражды комиссия төрағасы) жауапкершілігі жоғары.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Сондықтан, Министрліктің мектептегі тамақтандыруды ұйымдастыру сапасын арттырудағы негізгі қызметі – бракеражды комиссияның тамақтандыру сапасын бақылау қызметіне ақпараттандыру жұмысын кең көлемде ұйымдастыру. Сонымен қатар, оқушылар мен ата-аналарға тамақтандыру дұрыс ұйымдастырылмаған жағдайда не істеу керектігін түсіндіру.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"> </span></div>b038skobilimWed, 03 Apr 2019 12:35:00 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1554439047285423Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1554439047285423http://b038.edu.kz/news/?pkid=1549619691225526&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1549619691225526.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;2018 жылы 24 желтоқсан күні Солтүстік Қазақстанда «Қызылжар – адалдық алаңы» жобалық кеңсесі өз есігін айқара ашты. Миссиясы - тұрмыстық сыбайлас жемқорлық деңгейін қысқарту, сыбайлас жемқорлыққа қарсы көзқарасты қалыптастыру, азаматтардың мемлекеттік билік институттарына сенімін арттыру болып табылады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Жоба үш саланы қамтиды: тұрмыстық сыбайлас жемқорлықты жою және қолайлы жағдай жасау; қоғамдық бақылауды жүзеге асыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Аталған салалар бірқатар бағыттарды қарастырады. Тұрмыстық сыбайлас жемқорлықты жою және қолайлы жағдайлар жасау мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылатын болады: білім беру; денсаулық сақтау; әлеуметтік қамсыздандыру; сәулет, құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, ауыл шаруашылығы және жер қатынастары; Мемлекеттік кіріс органдары; сот және құқық қорғау органдары; Бірінші басшылардың дербес жауапкершілігі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Жобалық кеңсе – кешенді талдау негізінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар қабылдауға бағытталған мемлекеттік органдарды «Қайта жүктейді».&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Осыған байланысты, Солтүстік Қазақстан облысының бей-жай емес және жауапты азаматтарын мемлекеттік органдарды трансформациялауына қатысуға шақырамыз.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ұсынымдарды, проблемалық мәселелерді және кеңестерді &lt;strong&gt;sqoalaldyk@gmail.com&lt;/strong&gt; поштаға жіберулеріңізді немесе 8 (7152) 46-06-81, 46-58-89 нөмірі бойынша хабарласуыңызды сұраймыз.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;<img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1549619691225526.jpg" /><br/><br/><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">2018 жылы 24 желтоқсан күні Солтүстік Қазақстанда «Қызылжар – адалдық алаңы» жобалық кеңсесі өз есігін айқара ашты. Миссиясы - тұрмыстық сыбайлас жемқорлық деңгейін қысқарту, сыбайлас жемқорлыққа қарсы көзқарасты қалыптастыру, азаматтардың мемлекеттік билік институттарына сенімін арттыру болып табылады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Жоба үш саланы қамтиды: тұрмыстық сыбайлас жемқорлықты жою және қолайлы жағдай жасау; қоғамдық бақылауды жүзеге асыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Аталған салалар бірқатар бағыттарды қарастырады. Тұрмыстық сыбайлас жемқорлықты жою және қолайлы жағдайлар жасау мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылатын болады: білім беру; денсаулық сақтау; әлеуметтік қамсыздандыру; сәулет, құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, ауыл шаруашылығы және жер қатынастары; Мемлекеттік кіріс органдары; сот және құқық қорғау органдары; Бірінші басшылардың дербес жауапкершілігі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Жобалық кеңсе – кешенді талдау негізінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар қабылдауға бағытталған мемлекеттік органдарды «Қайта жүктейді».</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Осыған байланысты, Солтүстік Қазақстан облысының бей-жай емес және жауапты азаматтарын мемлекеттік органдарды трансформациялауына қатысуға шақырамыз.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ұсынымдарды, проблемалық мәселелерді және кеңестерді <strong>sqoalaldyk@gmail.com</strong> поштаға жіберулеріңізді немесе 8 (7152) 46-06-81, 46-58-89 нөмірі бойынша хабарласуыңызды сұраймыз.</span></div>b038skobilimFri, 08 Feb 2019 15:52:46 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1549619691225526Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1549619691225526http://b038.edu.kz/news/?pkid=1543302969783895&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1543302969783895.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Кеңістік – барлық нәрсенің, ал уақыт – бүкіл оқиғаның өлшемі. Уақыт пен кеңістіктің көкжиегі тоғысқан кезде ұлт тарихы басталады. Бұл – жай ғана әдемі афоризм емес.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Шын мәнінде, немістердің, италиялықтардың немесе үнді халықтарының жылнамасына көз жүгіртсек, олардың мыңдаған жылды қамтитын төл тарихындағы ұлы жетістіктерінің дені осы елдер қазір мекен етіп жатқан аумақтарға қатыстылығы жөнінде сұрақ туындайтыны орынды.  Әрине, ежелгі Рим деген қазіргі Италия емес, бірақ италиялықтар өздерінің тарихи тамырымен мақтана алады. Бұл – орынды мақтаныш. Сол сияқты, ежелгі готтар мен бүгінгі немістер де бір халық емес, бірақ олар да Германияның мол тарихи мұрасының бір бөлшегі. Полиэтникалық бай мәдениеті бар ежелгі Үндістан мен бүгінгі үнді халқын тарих толқынында үздіксіз дамып  келе жатқан бірегей өркениет ретінде қарастыруға болады.   &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл – тарихқа деген дұрыс ұстаным. Сол арқылы түп-тамырымызды білуге, ұлттық тарихымызға терең үңіліп, оның күрмеулі түйінін шешуге мүмкіндік туады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазақстан тарихы да жеке жұрнақтарымен емес, тұтастай қалпында қазіргі заманауи ғылым тұрғысынан қарағанда түсінікті болуға тиіс. Оған қажетті дәйектеріміз де жеткілікті.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Біріншіден&lt;/strong&gt;, қосқан үлестері кейінірек сөз болатын протомемлекеттік бірлестіктердің дені қазіргі Қазақстан аумағында құрылып, қазақ ұлты этногенезінің негізгі элементтерін құрап отыр.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Екіншіден&lt;/strong&gt;, біз айтқалы отырған зор мәдени жетістіктер шоғыры даламызға сырттан келген жоқ, керісінше, көпшілігі осы кең байтақ өлкеде пайда болып, содан кейін Батыс пен Шығысқа, Күнгей мен Теріскейге таралды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Үшіншіден,&lt;/strong&gt; кейінгі жылдары табылған тарихи жәдігерлер біздің бабаларымыздың өз заманындағы ең озық, ең үздік технологиялық жаңалықтарға тікелей қатысы бар екенін айғақтайды. Бұл жәдігерлер Ұлы даланың жаһандық тарихтағы орнына тың көзқараспен қарауға мүмкіндік береді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Тіпті, қазақтың кейбір ру тайпаларының атаулары «қазақ» этнонимінен талай ғасыр бұрын белгілі болған. Осының өзі біздің ұлттық тарихымыздың көкжиегі бұған дейін айтылып жүрген кезеңнен тым әріде жатқанын айғақтайды. Еуропацентристік көзқарас сақтар мен ғұндар және басқа да бүгінгі түркі халықтарының арғы бабалары саналатын этностық топтар біздің ұлтымыздың тарихи этногенезінің ажырамас бөлшегі болғаны туралы бұлтартпас фактілерді көруге мүмкіндік берген жоқ.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен бірге, ұзақ уақыттан бері біздің жерімізде өмір сүріп келе жатқан көптеген этностарға ортақ Қазақстан тарихы туралы сөз болып отырғанын атап өткеніміз жөн. Бұл – түрлі этностардың көптеген көрнекті тұлғалары өз үлестерін қосқан бүкіл халқымызға ортақ тарих.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бүгінде төл тарихымызға оң көзқарас керек. Бірақ, қандай да бір тарихи оқиғаны таңдамалы және конъюнктуралық тұрғыдан ғана сипаттаумен шектелуге болмайды. Ақ пен қара – бір-бірінен ажырамайтын ұғымдар. Бұлар өзара бірлескенде жеке адамдардың да, тұтас халықтардың да өміріне қайталанбас реңк береді. Біздің тарихымызда қасіретті сәттер мен қайғылы оқиғалар, сұрапыл соғыстар мен қақтығыстар, әлеуметтік тұрғыдан қауіпті сынақтар мен саяси қуғын-сүргіндер аз болмады. Мұны ұмытуға хақымыз жоқ. Көпқырлы әрі ауқымды тарихымызды дұрыс түсініп, қабылдай білуіміз керек.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біз басқа халықтардың рөлін төмендетіп, өзіміздің ұлылығымызды көрсетейін деп отырғанымыз жоқ. Ең бастысы, біз нақты ғылыми деректерге сүйене отырып, жаһандық тарихтағы өз рөлімізді байыппен әрі дұрыс пайымдауға тиіспіз.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен, Ұлы даланың жеті қырына тоқталайық.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;І. ҰЛТ ТАРИХЫНДАҒЫ КЕҢІСТІК ПЕН УАҚЫТ&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біздің жеріміз материалдық мәдениеттің көптеген дүниелерінің пайда болған орны, бастау бұлағы десек, асыра айтқандық емес. Қазіргі қоғам өмірінің ажырамас бөлшегіне айналған көптеген бұйымдар кезінде біздің өлкемізде ойлап табылған. Ұлы даланы мекен еткен ежелгі адамдар талай техникалық жаңалықтар ойлап тауып, бұрын-соңды қолданылмаған жаңа құралдар жасаған. Бұларды адамзат баласы жер жүзінің әр түкпірінде әлі күнге дейін пайдаланып келеді. Көне жылнамалар бүгінгі қазақтардың арғы бабалары ұланғайыр Еуразия құрлығындағы саяси және экономикалық тарихтың беталысын талай рет түбегейлі өзгерткені туралы сыр шертеді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Атқа міну мәдениеті&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Атқа міну мәдениеті мен жылқы шаруашылығы жер жүзіне Ұлы даладан тарағаны тарихтан белгілі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Еліміздің солтүстік өңіріндегі энеолит дәуіріне тиесілі «Ботай» қонысында жүргізілген қазба жұмыстары жылқының  тұңғыш рет қазіргі Қазақстан аумағында қолға үйретілгенін дәлелдеді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Жылқыны қолға үйрету арқылы біздің бабаларымыз өз дәуірінде адам айтқысыз үстемдікке ие болды. Ал жаһандық ауқымда алсақ, шаруашылық пен әскери саладағы теңдессіз революцияға жол ашты.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Жылқының қолға үйретілуі атқа міну мәдениетінің де негізін қалады. Бес қаруын асынған салт атты сарбаз айбарлы көшпенділер империялары тарих сахнасына шыққан дәуірдің символына айналды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ту ұстаған салт атты жауынгердің бейнесі – батырлар заманының ең танымал эмблемасы, сонымен қатар, атты әскердің пайда болуына байланысты қалыптасқан көшпенділер әлемі «мәдени кодының» айрықша элементі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Автокөлік қозғалтқыштарының қуаты әлі күнге дейін аттың күшімен өлшенеді. Бұл дәстүр – жер жүзінде салт аттылар үстемдік құрған ұлы дәуірге деген құрметтің белгісі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біз әлемнің барлық түкпіріне ежелгі қазақ жерінен тараған осынау ұлы технологиялық революцияның жемісін адамзат баласы ХІХ ғасырға дейін пайдаланып келгенін ұмытпауға тиіспіз.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазіргі киім үлгісінің базалық компоненттері Дала өркениетінің ерте кезеңінен тамыр тартады. Атқа міну мәдениеті салт атты жауынгердің ықшам киім үлгісін дүниеге әкелді. Ат үстінде жүргенде ыңғайлы болуы үшін бабаларымыз алғаш рет киімді үстіңгі және астыңғы деп екіге бөлді. Осылайша кәдімгі шалбардың алғашқы нұсқасы пайда болды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл салт атты адамдардың ат құлағында ойнауына, ұрыс кезінде еркін қимылдауына мүмкіндік берді. Дала тұрғындары теріден, киізден, кендір мен жүннен, кенептен шалбар тікті. Содан бері мыңдаған жыл өтсе де, киімнің осы түрі өзгере қоймады. Қазба жұмыстары кезінде табылған көне шалбарлардың қазіргі шалбардан еш айырмасы жоқ.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен қатар, бүгінгі етіктердің барлық түрі көшпенділер атқа мінгенде киген жұмсақ өкшелі саптама етіктің «мұрагерлері» екені белгілі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ат үстінде жүрген көшпенділер тақымына басқан сәйгүлігіне неғұрлым еркін мініп жүруі үшін биік ер-тұрман мен үзеңгіні ойлап тапты. Бұл жаңалық салт атты адамның ат үстінде қаққан қазықтай мығым отыруына, сонымен бірге шауып бара жатып, қолындағы қаруын еш қиындықсыз және неғұрлым тиімді қолдануына мүмкіндік берді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бабаларымыз шапқан аттың үстінен садақ тартуды барынша жетілдірді. Соған байланысты қарудың құрылымы да өзгеріп, күрделі, ыңғайлы әрі қуатты бола түсті. Масағына қауырсын тағылып, металмен ұшталған жебе берен сауытты тесіп өтетін көбебұзарға айналды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазақстан аумағында өмір сүрген түркі тайпалары ойлап тапқан тағы бір технологиялық жаңалық – қылыш. Оның оқтай түзу немесе иілген жүзі – ерекше белгісі. Бұл қару ең маңызды әрі кең таралған соғыс құралына айналды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сарбаз бен оның мінген атын қорғауға арналған сауытты да алғаш рет біздің бабаларымыз жасаған. Еуразия көшпенділерінің айрықша маңызды әскери жаңалығына баланған мұздай темір құрсанған атты әскер осылайша пайда болды. Отты қару пайда болып, жаппай қолданысқа енгенге дейін атты әскердің дамуы біздің дәуірімізге дейінгі І мыңжылдық пен біздің дәуіріміздің І ғасыры арасында көшпенділердің ұзақ уақыт бойы бұрын-соңды болмаған жауынгерлік үстемдік орнатуын қамтамасыз еткен жасақтың ерекше түрі – айбарлы атты әскердің қалыптасуына ықпал етті.  &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Ұлы даладағы ежелгі металлургия&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Металл өндірудің амал-тәсілдерін табу тарихтың жаңа кезеңіне жол ашып, адамзат дамуының барысын түбегейлі өзгертті. Сан алуан металл кендеріне бай қазақ жері – металлургия пайда болған алғашқы орталықтардың бірі. Ежелгі заманда-ақ Қазақстанның Орталық, Солтүстік және Шығыс аймақтарында тау-кен өндірісінің ошақтары пайда болып, қола, мыс, мырыш, темір, күміс пен алтын қорытпалары алына бастады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ата-бабаларымыз жаңа, неғұрлым берік металдар өндіру ісін дамытып, олардың жедел технологиялық ілгерілеуіне жол ашты. Қазба жұмыстары барысында табылған металл қорытатын пештер мен қолдан жасалған әшекей бұйымдары, ежелгі дәуірдің тұрмыстық заттары мен қару-жарақтары бұл туралы тереңнен сыр шертеді. Осының бәрі ежелгі замандарда біздің жеріміздегі дала өркениеті технологиялық тұрғыдан қаншалықты қарқынды дамығанын көрсетеді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Аң стилі&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біздің ата-бабаларымыз қоршаған ортамен етене өмір сүріп, өздерін табиғаттың ажырамас бөлшегі санаған. Бұл басты тұрмыс қағидаты Ұлы даланы мекендеген халықтардың дүниетанымы мен құндылықтарын қалыптастырды. Өз жазуы мен мифологиясы бар Қазақстанның ежелгі тұрғындарының озық мәдениеті болды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Олардың мұрасының жарқын көрінісі, көркем болмысы мен рухани байлығының айшықты белгісі – «аң стилі өнері». Жануарлар бейнесін тұрмыста пайдалану адам мен табиғаттың өзара байланысының символына баланып, көшпенділердің рухани бағдарын айқындап отырған.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Олар жыртқыштардың, негізінен мысық тұқымдас аңдардың суретін көбірек қолданған. Егемен Қазақстанның символдарының бірі – жергілікті жануарлар әлемінде сирек кездесетін тұрпаты текті қар барысы екені кездейсоқ емес.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл ретте, аң стилі бабаларымыздың айрықша жоғары өндірістік тәжірибесі болғанын көрсетеді. Олар оюлап кескіндеуді, металмен жұмыс істеудің техникасын, соның ішінде, мыс пен қоладан балқымалар жасаудың және құймалар құюдың, жайма алтын дайындаудың күрделі әдістерін жақсы меңгерген.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Жалпы, &lt;em&gt;«аң стилі»&lt;/em&gt; феномені әлемдік өнердегі биік белестердің бірі саналады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Алтын адам&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біздің түп-тамырымызға жаңаша көзқараспен қарауға жол ашып, әлемдік ғылым үшін сенсация саналған жаңалық – 1969 жылы Қазақстанның Есік қорғанынан табылған, өнертанушы ғалымдар арасында «қазақстандық Тутанхамон» деген атқа ие болған «Алтын адам».&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл жауынгер талай тылсым құпияның бетін ашты. Біздің бабаларымыз әлі күнге дейін өзінің асқан көркемдігімен тамсандыратын аса жоғары деңгейдегі көркем дүниелер жасаған. Жауынгердің алтынмен апталған киімдері ежелгі шеберлердің алтын өңдеу техникасын жақсы меңгергенін аңғартады. Сонымен бірге, бұл жаңалық Дала өркениетінің зор қуаты мен эстетикасын әйгілейтін бай мифологияны паш етті.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Дала халқы өз көсемдерін осылайша ұлықтап, оның мәртебесін күн секілді құдірет деңгейіне көтеріп асқақтатқан. Қорымдағы сән-салтанатты жасау-жабдықтар ежелгі бабаларымыздың зияткерлік дәстүрлерінен де мол хабар береді. Жауынгердің жанынан табылған күміс кеселердің бірінде ойып жазылған таңбалар бар. Бұл – Орталық Азия аумағынан бұрын-соңды табылған жазу атаулының ішіндегі ең көнесі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;5&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Түркі әлемінің бесігі&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазақтардың және Еуразияның басқа да халықтарының тарихында Алтайдың алар орны ерекше. Осынау асқар таулар ғасырлар бойы Қазақстан жерінің тәжі ғана емес, күллі түркі әлемінің бесігі саналды. Дәл осы өңірде біздің дәуіріміздің І мыңжылдығының орта шенінде Түркі дүниесі пайда болып, Ұлы дала төсінде жаңа кезең басталды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Тарих пен география түркі мемлекеттері мен ұлы көшпенділер империялары сабақтастығының айрықша моделін қалыптастырды. Бұл мемлекеттер ұзақ уақыт бойы бірін-бірі алмастырып, орта ғасырдағы Қазақстанның экономикалық, саяси және мәдени өмірінде өзінің өшпес ізін қалдырды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Орасан зор кеңістікті игере білген түркілер ұланғайыр далада көшпелі және отырықшы өркениеттің өзіндік өрнегін қалыптастырып, өнер мен ғылымның және әлемдік сауданың орталығына айналған ортағасырлық қалалардың гүлденуіне жол ашты. Мәселен, орта ғасырдағы Отырар қаласы әлемдік өркениеттің ұлы ойшылдарының бірі – Әбу Насыр әл-Фарабиді дүниеге әкелсе, түркі халықтарының рухани көшбасшыларының бірі Қожа Ахмет Яссауи Түркістан қаласында өмір сүріп, ілім таратқан.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Ұлы Жібек жолы&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Еліміздің географиялық тұрғыдан ұтымды, яғни Еуразия құрлығының кіндігінде орналасуы ежелден әртүрлі мемлекеттер мен өркениеттер арасында транзиттік «дәліздердің» пайда болуына септігін тигізді. Біздің дәуірімізден бастап бұл құрлық жолдары Үлкен Еуразияның Шығысы мен Батысы, Солтүстігі мен Оңтүстігі арасындағы сауда және мәдениет саласындағы байланыстардың трансконтинентальды желісіне – Ұлы Жібек жолы жүйесіне айналды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл жол халықтар арасындағы жаһандық өзара тауар айналымы мен зияткерлік ынтымақтастықтың қалыптасып, дамуы үшін орнықты платформа болды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Керуен жолдарын мінсіз ұйымдастырып, қауіпсіздігін қамтамасыз еткен Ұлы дала халқы ежелгі және орта ғасырлардағы аса маңызды сауда қатынасының басты дәнекері саналды. Дала белдеуі Қытай, Үнді, Парсы, Жерорта теңізі, Таяу Шығыс және славян өркениеттерін байланыстырды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Алғаш пайда болған сәттен бастап, Ұлы Жібек жолы картасы, негізінен, Түрік империяларының аумағын қамтыды. Орталық Еуразияда түркілер үстемдік құрған кезеңде Ұлы Жібек жолы гүлдену шегіне жетіп, халықаралық ауқымда экономиканы өркендетуге және мәдениетті дамытуға септігін тигізді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;7&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Қазақстан – алма мен қызғалдақтың отаны&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Асқақ Алатаудың баурайы алма мен қызғалдақтың «тарихи отаны» екені ғылыми тұрғыдан дәлелденген. Қарапайым, бірақ бүкіл әлем үшін өзіндік мән-маңызы зор бұл өсімдіктер осы жерде бүр жарып, жер жүзіне таралған. Қазақстан қазір де әлемдегі алма атаулының арғы атасы – Сиверс алмасының отаны саналады. Дәл осы тұқым ең көп таралған жемісті әлемге тарту етті. Бәріміз білетін алма – біздегі алманың генетикалық бір түрі. Ол Қазақстан аумағындағы Іле Алатауы баурайынан Ұлы Жібек жолының көне бағыты арқылы алғашқыда Жерорта  теңізіне, кейіннен бүкіл әлемге таралған. Осы танымал жемістің терең тарихының символы ретінде еліміздің оңтүстігіндегі ең әсем қалалардың бірі Алматы деп аталды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазақстан аумағындағы Шу, Іле тауларының етегінен әлі күнге дейін жергілікті өсімдіктер әлемінің жауһары саналатын Регель қызғалдақтарын бастапқы күйінде кездестіруге болады. Бұл әсем өсімдіктер біздің жерімізде Тянь-Шань тауларының етегі мен шөлейт даланың түйісер тұсында пайда болған. Қазақ топырағындағы осынау қарапайым, сондай-ақ, ерекше гүлдер өз әдемілігімен көптеген халықтың жүрегін жаулап, біртіндеп бүкіл әлемге тарады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бүгінде жер жүзінде қызғалдақтың 3 мыңнан астам түрі бар, олардың басым көпшілігі – біздің дала қызғалдағының «ұрпағы»&lt;em&gt;.&lt;/em&gt; Қазір Қазақстанда қызғалдақтың 35 түрі өседі.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;***&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;ІІ. ТАРИХИ САНАНЫ ЖАҢҒЫРТУ&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Көтерілген мәселелер жан-жақты  ой елегінен өткізіп, терең зерделеуді талап етеді. Сондай-ақ, біздің дүниетанымымыздың, халқымыздың өткені мен бүгінінің және болашағының іргелі негіздеріне тікелей қатысты.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл жұмысты бірнеше ірі жобалар арқылы бастауға болады деп ойлаймын.  &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Архив – 2025&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Тәуелсіздік жылдарында халқымыздың өткенін зерттеуге қатысты ауқымды жұмыстар атқарылды. Еліміздің тарихи жылнамасындағы ақтаңдақтарды қайта қалпына келтіруге жол ашқан «Мәдени мұра» бағдарламасы табысты іске асырылды. Бірақ, бабаларымыздың өмірі мен олардың ғажап өркениеті жөніндегі көптеген деректі құжаттар, әлі де болса, ғылыми айналымға түскен жоқ. Олар әлемнің бүкіл архивтерінде өз іздеушісі мен зерттеушісін күтіп жатыр.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сондықтан, ежелгі дәуірден қазіргі заманға дейінгі кезеңді қамтитын барлық отандық және шетелдік мұрағаттар дүниесіне елеулі іргелі зерттеулер жүргізу үшін &lt;strong&gt;«Архив – 2025» жеті жылдық бағдарламасын&lt;/strong&gt; жасауымыз қажет деп санаймын. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл жобаны жүзеге асыру барысында тарихшылардан, деректанушылар мен мәдениеттанушылардан құрылған арнайы топтардың отандық және шетелдік ірі архивтермен өзара жүйелі әрі ұзақ мерзімді ықпалдастықта болып, іздеу-зерттеу жұмыстарын жүргізуіне баса мән беру керек.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қай жағынан болсын, бұл маңызды жұмыс мемлекет есебінен атқарылатын «&lt;em&gt;академиялық туризмге&lt;/em&gt;» айналмауға тиіс. Архив деректерін тек жинақтап қана қоймай, барлық мүдделі зерттеушілер мен қалың жұртшылыққа қолжетімді болуы үшін оларды белсенді түрде цифрлық форматқа көшіру қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Өз тарихына деген мақтаныш сезімін ұялатып, отаншылдық тәрбие беру мектеп қабырғасынан басталуға тиіс. Сондықтан, мектептер мен барлық өңірлердегі өлкетану музейлерінің жанынан &lt;strong&gt;тарихи-археологиялық қозғалыстар құру&lt;/strong&gt; маңызды. Ұлт тарихын санаға сіңіру барша қазақстандықтардың бойында өз бастауларына деген ортақтық сезімін қалыптастырады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Ұлы даланың ұлы есімдері&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Көпшіліктің санасында тарихи үдерістер, негізінен, тұлғаландыру сипатына ие болатыны белгілі. Көптеген халықтар өз елінің ерекше елшісі сынды ұлы бабаларының есімдерін мақтан тұтады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Мысалы, өткен дәуірлердегі Тутанхамон, Конфуций, Ескендір Зұлқарнайын, Шекспир, Гете, Пушкин және Джордж Вашингтон сияқты дүние жүзіне белгілі тұлғалар бүгінде «өз мемлекеттерінің» баға жетпес символдық капиталы саналады әрі сол елдердің халықаралық аренада тиімді ілгерілеуіне септігін тигізіп отыр.  &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ұлы дала Әл-Фараби мен Яссауи, Күлтегін мен Бейбарыс, Әз-Тәуке мен Абылай, Кенесары мен Абай және басқа да көптеген ұлы тұлғалар шоғырын дүниеге әкелді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сондықтан, біз біріншіден, атақты тарихи тұлғаларымыз бен олардың жетістіктерінің құрметіне ашық аспан астында ескерткіш-мүсіндер қойылатын &lt;strong&gt;«Ұлы даланың ұлы есімдері» атты оқу-ағарту энциклопедиялық саябағын &lt;/strong&gt;ашуымыз керек.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Екіншіден, мақсатты мемлекеттік тапсырыс ұйымдастыру арқылы қазіргі әдебиеттегі, музыка мен театр саласындағы және бейнелеу өнеріндегі ұлы ойшылдар, ақындар және ел билеген тұлғалар &lt;em&gt;бейнесінің маңызды галереясын&lt;/em&gt; жасауды қолға алу қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сондай-ақ, бұл жерде классикалық қалыптан тыс, баламалы жастар өнерінің креативті әлеуетін де пайдаланудың мәні зор. Осыған орай, бұл іске тек отандық қана емес, сонымен бірге, шетелдік шеберлер мен шығармашылық ұжымдарды да тартқан жөн.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Үшіншіден, еліміздің тарихи кезеңдерін кеңінен қамти отырып, &lt;strong&gt;«Ұлы Дала тұлғалары» атты ғылыми-көпшілік серияларды &lt;/strong&gt;шығарып, тарату жұмыстарын жүйелендіру және жандандыру қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл бағытта қазақстандық ғалымдармен қатар шетелдік мамандар да тартылатын халықаралық көпбейінді ұжым құруға болады. Нәтижесінде, біздің қаһармандарымыздың өмірі мен қызметі жөнінде тек еліміздегілер ғана емес, сондай-ақ, шет елдегілер де білетін болады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;3&lt;/strong&gt;. &lt;strong&gt;&lt;u&gt;Түркі әлемінің генезисі&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазақстан – күллі түркі халықтарының қасиетті «Қара шаңырағы». Бүгінгі қазақтың сайын даласынан әлемнің әр түкпіріне тараған түркі тектес тайпалар мен халықтар басқа елдер мен өңірлердің тарихи үдерістеріне елеулі үлес қосты.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Осыған байланысты, &lt;strong&gt;«Түркі өркениеті: түп тамырынан қазіргі заманға дейін» атты жобаны&lt;/strong&gt; қолға алу қажет. Бұл жоба &lt;strong&gt;аясында 2019 жылы Астанада Түркологтардың дүниежүзілік &lt;/strong&gt;конгресін және әртүрлі елдер музейлерінің экспозицияларына ежелгі түркі жәдігерлері қойылатын&lt;strong&gt; Түркі халықтарының мәдени күндерін&lt;/strong&gt; ұйымдастыру керек. Сондай-ақ, Википедияның үлгісінде Қазақстанның модераторлығымен Түркі халықтарына ортақ туындылардың бірыңғай онлайн кітапханасын ашу да маңызды&lt;em&gt;. &lt;/em&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен қатар, жаңа облыс орталығы ретінде Түркістанды дамыту барысында оның халықаралық аренадағы беделін жүйелі түрде арттыру қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазақстанның ежелгі астанасы халқымыздың рухани орталығы ғана емес, сондай-ақ, бүкіл түркі әлемі үшін киелі орын болып саналады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Ұлы даланың ежелгі өнер және технологиялар музейі&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;«&lt;strong&gt;Ұлы дала&lt;/strong&gt;» &lt;strong&gt;атты&lt;/strong&gt; &lt;strong&gt;ежелгі өнер және технологиялар музейін&lt;/strong&gt; ашуға толық мүмкіндігіміз бар. Оған озық өнер мен технология үлгілерін – аң стилінде жасалған бұйымдарды, «Алтын адамның» жарақтарын, жылқыны қолға үйрету, металлургияны дамыту, қару-жарақ, сауыт-сайман дайындау үдерісін көрсететін заттарды және басқа да жәдігерлерді жинақтауға болады. Онда Қазақстан жерінен табылған құнды археологиялық ескерткіштер мен археологиялық кешендердің экспозициялары қойылады. Бұл заттар тарихи дәуірлердің қандай да бір кезеңіндегі әртүрлі шаруашылық салаларының даму үдерісін көрсетеді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен қатар, &lt;strong&gt;«Ұлы даланың ұлы өркениеттері» атты жалпыұлттық тарихи реконструкциялар клубын&lt;/strong&gt; құрып, соның негізінде Астанада және Қазақстанның өзге де өңірлерінде ежелгі сақтар, ғұндар, ұлы түркі қағандарының дәуірі және басқа да тақырыптар бойынша фестивальдар өткізуге болады. Бұған қызығушылық білдірген адамдарды тарта отырып, осы тақырыптар аясындағы жұмыстарды бір мезгілде жүргізуге болады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Ежелгі Отырар қаласының бірқатар нысандарын&lt;/strong&gt; – үйлері мен көшелерін, қоғамдық орындарын, су құбырларын, қала қамалының қабырғалары мен тағы да басқа жерлерін ішінара қалпына келтіретін &lt;strong&gt;туристік жоба&lt;/strong&gt; да қызықты болмақ.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Осының негізінде білімді дәріптеуге және туризмді дамытуға баса мән берілуі қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;5&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Дала фольклоры мен музыкасының мың жылы&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Бұл жоба  аясында бізге &lt;strong&gt;«Дала фольклорының антологиясын» &lt;/strong&gt;жасау керек. Мұнда Ұлы дала мұрагерлерінің өткен мыңжылдықтағы халық ауыз әдебиетінің таңдаулы үлгілері – ертегілері, аңыз-әфсаналары, қиссалары мен эпостары жинақталады.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен қатар, қазақтың қобыз, домбыра, сыбызғы, сазсырнай және басқа да дәстүрлі музыкалық аспаптарымен орындауға арналған маңызды туындылар топтамасын &lt;strong&gt;– «Ұлы даланың көне сарындары» жинағын&lt;/strong&gt; басып шығару қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ұлы Даланың фольклоры мен әуендері заманауи цифрлық форматта «жаңа тыныс» алуға тиіс. Бұл жобаларды жүзеге асыру үшін көшпенділердің бай мұрасын жүйелеуге қабілетті ғана емес, сондай-ақ, оның өзектілігін арттыра алатын отандық және шетелдік кәсіби мамандарды тарту маңызды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біздің мәдениетіміздің негізгі сюжеттерінде, кейіпкерлері мен сарындарында шекара болмайды, сол себепті оны жүйелі зерттеп, бүкіл Орталық Еуразия кеңістігі мен барша әлемде дәріптеуге тиіспіз.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ауызша және музыкалық дәстүрді жаңғырту қазіргі заманғы аудиторияға жақын әрі түсінікті форматта болуы керек.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Атап айтқанда, көнерген сөздер мен мәтіндерді суреттерімен қоса беруге, айқын видеоматериалдар формасында ұсынуға болады. Музыкалық дыбыстар мен әуендер табиғи аспаптармен ғана емес, олардың заманауи электронды нұсқалары арқылы да шығарылады. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сонымен қатар, фольклорлық дәстүрдің ортақ тарихи негіздерін іздеу үшін Қазақстанның түрлі өңірлері мен өзге елдерге &lt;strong&gt;бірнеше&lt;/strong&gt; &lt;strong&gt;іздеу-зерттеу экспедицияларын &lt;/strong&gt;ұйымдастыру қажет. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;u&gt;Тарихтың кино өнері мен телевизиядағы көрінісі&lt;/u&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қазіргі замандағы халықтардың тарихи таным-түйсігінде кино өнері ерекше орын алады. Жалпы халықтың санасында фильмдердегі жарқын кинообраздар іргелі ғылыми монографиялардағы деректі портреттерден гөрі маңыздырақ рөл атқарады. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Сондықтан, тез арада Қазақстанның өркениет тарихының үздіксіз дамуын көрсететін &lt;strong&gt;деректі-қойылымдық фильмдердің, телевизиялық сериалдар мен толықметражды көркем картиналардың арнайы циклін&lt;/strong&gt; өндіріске енгізу керек.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Аталған жобалар кең халықаралық ынтымақтастық аясында отандық және шетелдік үздік сценаристерді, режиссерлерді, актерлерді, продюсерлерді және заманауи кино өндірісінің басқа да мамандарын тарту арқылы жүзеге асырылуға тиіс.  &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Қызықты әрі мелодрамалық сарындармен қатар, көрермендер үшін танымал фэнтези және шытырман оқиғалы блокбастерлердің элементтерін қоса отырып, жаңа тарихи теле-кино туындылардың жанрларын барынша кеңейту қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Осы мақсатпен Ұлы даланың бай мифологиялық және фольклорлық материалдарын пайдалануға болады. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Ұлт қаһармандарын үлгі тұту үрдісін қалыптастыруға жол ашатын сапалы балалар фильмдері мен мультипликациялық сериалдарды аса қажет ететін өскелең ұрпақтың да талғамына ерекше назар аудару керек.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Біздің даңқты батырларымыз, ойшылдарымыз бен ел билеушілеріміз – тек Қазақстан ғана емес, сондай-ақ, бүкіл әлем бойынша еліктеуге лайықты тұлғалар.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;ҚОРЫТЫНДЫ&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Осыдан бір жарым жыл бұрын менің «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақалам жарыққа шықты.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Жоғарыда аталған жобаларды «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жалғасы ретінде қарастырамын.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;«Рухани жаңғыру» жалпыұлттық бағдарламасының жаңа компоненттері ата-бабаларымыздың көп ғасырлық мұрасының цифрлық өркениет жағдайында түсінікті әрі сұранысқа ие болуын қамтамасыз ете отырып, оны жаңғыртуға мүмкіндік береді.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;Төл тарихын білетін, бағалайтын және мақтан ететін халықтың болашағы зор болады деп сенемін. Өткенін мақтан тұтып, бүгінін нақты бағалай білу және болашаққа оң көзқарас таныту – еліміздің табысты болуының кепілі дегеніміз осы.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;<img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1543302969783895.jpg" /><br/><br/><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Кеңістік – барлық нәрсенің, ал уақыт – бүкіл оқиғаның өлшемі. Уақыт пен кеңістіктің көкжиегі тоғысқан кезде ұлт тарихы басталады. Бұл – жай ғана әдемі афоризм емес.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Шын мәнінде, немістердің, италиялықтардың немесе үнді халықтарының жылнамасына көз жүгіртсек, олардың мыңдаған жылды қамтитын төл тарихындағы ұлы жетістіктерінің дені осы елдер қазір мекен етіп жатқан аумақтарға қатыстылығы жөнінде сұрақ туындайтыны орынды.  Әрине, ежелгі Рим деген қазіргі Италия емес, бірақ италиялықтар өздерінің тарихи тамырымен мақтана алады. Бұл – орынды мақтаныш. Сол сияқты, ежелгі готтар мен бүгінгі немістер де бір халық емес, бірақ олар да Германияның мол тарихи мұрасының бір бөлшегі. Полиэтникалық бай мәдениеті бар ежелгі Үндістан мен бүгінгі үнді халқын тарих толқынында үздіксіз дамып  келе жатқан бірегей өркениет ретінде қарастыруға болады.   </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл – тарихқа деген дұрыс ұстаным. Сол арқылы түп-тамырымызды білуге, ұлттық тарихымызға терең үңіліп, оның күрмеулі түйінін шешуге мүмкіндік туады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазақстан тарихы да жеке жұрнақтарымен емес, тұтастай қалпында қазіргі заманауи ғылым тұрғысынан қарағанда түсінікті болуға тиіс. Оған қажетті дәйектеріміз де жеткілікті.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>Біріншіден</strong>, қосқан үлестері кейінірек сөз болатын протомемлекеттік бірлестіктердің дені қазіргі Қазақстан аумағында құрылып, қазақ ұлты этногенезінің негізгі элементтерін құрап отыр.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>Екіншіден</strong>, біз айтқалы отырған зор мәдени жетістіктер шоғыры даламызға сырттан келген жоқ, керісінше, көпшілігі осы кең байтақ өлкеде пайда болып, содан кейін Батыс пен Шығысқа, Күнгей мен Теріскейге таралды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>Үшіншіден,</strong> кейінгі жылдары табылған тарихи жәдігерлер біздің бабаларымыздың өз заманындағы ең озық, ең үздік технологиялық жаңалықтарға тікелей қатысы бар екенін айғақтайды. Бұл жәдігерлер Ұлы даланың жаһандық тарихтағы орнына тың көзқараспен қарауға мүмкіндік береді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Тіпті, қазақтың кейбір ру тайпаларының атаулары «қазақ» этнонимінен талай ғасыр бұрын белгілі болған. Осының өзі біздің ұлттық тарихымыздың көкжиегі бұған дейін айтылып жүрген кезеңнен тым әріде жатқанын айғақтайды. Еуропацентристік көзқарас сақтар мен ғұндар және басқа да бүгінгі түркі халықтарының арғы бабалары саналатын этностық топтар біздің ұлтымыздың тарихи этногенезінің ажырамас бөлшегі болғаны туралы бұлтартпас фактілерді көруге мүмкіндік берген жоқ.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен бірге, ұзақ уақыттан бері біздің жерімізде өмір сүріп келе жатқан көптеген этностарға ортақ Қазақстан тарихы туралы сөз болып отырғанын атап өткеніміз жөн. Бұл – түрлі этностардың көптеген көрнекті тұлғалары өз үлестерін қосқан бүкіл халқымызға ортақ тарих.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бүгінде төл тарихымызға оң көзқарас керек. Бірақ, қандай да бір тарихи оқиғаны таңдамалы және конъюнктуралық тұрғыдан ғана сипаттаумен шектелуге болмайды. Ақ пен қара – бір-бірінен ажырамайтын ұғымдар. Бұлар өзара бірлескенде жеке адамдардың да, тұтас халықтардың да өміріне қайталанбас реңк береді. Біздің тарихымызда қасіретті сәттер мен қайғылы оқиғалар, сұрапыл соғыстар мен қақтығыстар, әлеуметтік тұрғыдан қауіпті сынақтар мен саяси қуғын-сүргіндер аз болмады. Мұны ұмытуға хақымыз жоқ. Көпқырлы әрі ауқымды тарихымызды дұрыс түсініп, қабылдай білуіміз керек.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біз басқа халықтардың рөлін төмендетіп, өзіміздің ұлылығымызды көрсетейін деп отырғанымыз жоқ. Ең бастысы, біз нақты ғылыми деректерге сүйене отырып, жаһандық тарихтағы өз рөлімізді байыппен әрі дұрыс пайымдауға тиіспіз.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен, Ұлы даланың жеті қырына тоқталайық.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>І. ҰЛТ ТАРИХЫНДАҒЫ КЕҢІСТІК ПЕН УАҚЫТ</strong></span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біздің жеріміз материалдық мәдениеттің көптеген дүниелерінің пайда болған орны, бастау бұлағы десек, асыра айтқандық емес. Қазіргі қоғам өмірінің ажырамас бөлшегіне айналған көптеген бұйымдар кезінде біздің өлкемізде ойлап табылған. Ұлы даланы мекен еткен ежелгі адамдар талай техникалық жаңалықтар ойлап тауып, бұрын-соңды қолданылмаған жаңа құралдар жасаған. Бұларды адамзат баласы жер жүзінің әр түкпірінде әлі күнге дейін пайдаланып келеді. Көне жылнамалар бүгінгі қазақтардың арғы бабалары ұланғайыр Еуразия құрлығындағы саяси және экономикалық тарихтың беталысын талай рет түбегейлі өзгерткені туралы сыр шертеді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Атқа міну мәдениеті</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Атқа міну мәдениеті мен жылқы шаруашылығы жер жүзіне Ұлы даладан тарағаны тарихтан белгілі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Еліміздің солтүстік өңіріндегі энеолит дәуіріне тиесілі «Ботай» қонысында жүргізілген қазба жұмыстары жылқының  тұңғыш рет қазіргі Қазақстан аумағында қолға үйретілгенін дәлелдеді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Жылқыны қолға үйрету арқылы біздің бабаларымыз өз дәуірінде адам айтқысыз үстемдікке ие болды. Ал жаһандық ауқымда алсақ, шаруашылық пен әскери саладағы теңдессіз революцияға жол ашты.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Жылқының қолға үйретілуі атқа міну мәдениетінің де негізін қалады. Бес қаруын асынған салт атты сарбаз айбарлы көшпенділер империялары тарих сахнасына шыққан дәуірдің символына айналды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ту ұстаған салт атты жауынгердің бейнесі – батырлар заманының ең танымал эмблемасы, сонымен қатар, атты әскердің пайда болуына байланысты қалыптасқан көшпенділер әлемі «мәдени кодының» айрықша элементі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Автокөлік қозғалтқыштарының қуаты әлі күнге дейін аттың күшімен өлшенеді. Бұл дәстүр – жер жүзінде салт аттылар үстемдік құрған ұлы дәуірге деген құрметтің белгісі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біз әлемнің барлық түкпіріне ежелгі қазақ жерінен тараған осынау ұлы технологиялық революцияның жемісін адамзат баласы ХІХ ғасырға дейін пайдаланып келгенін ұмытпауға тиіспіз.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазіргі киім үлгісінің базалық компоненттері Дала өркениетінің ерте кезеңінен тамыр тартады. Атқа міну мәдениеті салт атты жауынгердің ықшам киім үлгісін дүниеге әкелді. Ат үстінде жүргенде ыңғайлы болуы үшін бабаларымыз алғаш рет киімді үстіңгі және астыңғы деп екіге бөлді. Осылайша кәдімгі шалбардың алғашқы нұсқасы пайда болды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл салт атты адамдардың ат құлағында ойнауына, ұрыс кезінде еркін қимылдауына мүмкіндік берді. Дала тұрғындары теріден, киізден, кендір мен жүннен, кенептен шалбар тікті. Содан бері мыңдаған жыл өтсе де, киімнің осы түрі өзгере қоймады. Қазба жұмыстары кезінде табылған көне шалбарлардың қазіргі шалбардан еш айырмасы жоқ.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен қатар, бүгінгі етіктердің барлық түрі көшпенділер атқа мінгенде киген жұмсақ өкшелі саптама етіктің «мұрагерлері» екені белгілі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ат үстінде жүрген көшпенділер тақымына басқан сәйгүлігіне неғұрлым еркін мініп жүруі үшін биік ер-тұрман мен үзеңгіні ойлап тапты. Бұл жаңалық салт атты адамның ат үстінде қаққан қазықтай мығым отыруына, сонымен бірге шауып бара жатып, қолындағы қаруын еш қиындықсыз және неғұрлым тиімді қолдануына мүмкіндік берді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бабаларымыз шапқан аттың үстінен садақ тартуды барынша жетілдірді. Соған байланысты қарудың құрылымы да өзгеріп, күрделі, ыңғайлы әрі қуатты бола түсті. Масағына қауырсын тағылып, металмен ұшталған жебе берен сауытты тесіп өтетін көбебұзарға айналды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазақстан аумағында өмір сүрген түркі тайпалары ойлап тапқан тағы бір технологиялық жаңалық – қылыш. Оның оқтай түзу немесе иілген жүзі – ерекше белгісі. Бұл қару ең маңызды әрі кең таралған соғыс құралына айналды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сарбаз бен оның мінген атын қорғауға арналған сауытты да алғаш рет біздің бабаларымыз жасаған. Еуразия көшпенділерінің айрықша маңызды әскери жаңалығына баланған мұздай темір құрсанған атты әскер осылайша пайда болды. Отты қару пайда болып, жаппай қолданысқа енгенге дейін атты әскердің дамуы біздің дәуірімізге дейінгі І мыңжылдық пен біздің дәуіріміздің І ғасыры арасында көшпенділердің ұзақ уақыт бойы бұрын-соңды болмаған жауынгерлік үстемдік орнатуын қамтамасыз еткен жасақтың ерекше түрі – айбарлы атты әскердің қалыптасуына ықпал етті.  </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="2"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Ұлы даладағы ежелгі металлургия</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Металл өндірудің амал-тәсілдерін табу тарихтың жаңа кезеңіне жол ашып, адамзат дамуының барысын түбегейлі өзгертті. Сан алуан металл кендеріне бай қазақ жері – металлургия пайда болған алғашқы орталықтардың бірі. Ежелгі заманда-ақ Қазақстанның Орталық, Солтүстік және Шығыс аймақтарында тау-кен өндірісінің ошақтары пайда болып, қола, мыс, мырыш, темір, күміс пен алтын қорытпалары алына бастады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ата-бабаларымыз жаңа, неғұрлым берік металдар өндіру ісін дамытып, олардың жедел технологиялық ілгерілеуіне жол ашты. Қазба жұмыстары барысында табылған металл қорытатын пештер мен қолдан жасалған әшекей бұйымдары, ежелгі дәуірдің тұрмыстық заттары мен қару-жарақтары бұл туралы тереңнен сыр шертеді. Осының бәрі ежелгі замандарда біздің жеріміздегі дала өркениеті технологиялық тұрғыдан қаншалықты қарқынды дамығанын көрсетеді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="3"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Аң стилі</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біздің ата-бабаларымыз қоршаған ортамен етене өмір сүріп, өздерін табиғаттың ажырамас бөлшегі санаған. Бұл басты тұрмыс қағидаты Ұлы даланы мекендеген халықтардың дүниетанымы мен құндылықтарын қалыптастырды. Өз жазуы мен мифологиясы бар Қазақстанның ежелгі тұрғындарының озық мәдениеті болды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Олардың мұрасының жарқын көрінісі, көркем болмысы мен рухани байлығының айшықты белгісі – «аң стилі өнері». Жануарлар бейнесін тұрмыста пайдалану адам мен табиғаттың өзара байланысының символына баланып, көшпенділердің рухани бағдарын айқындап отырған.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Олар жыртқыштардың, негізінен мысық тұқымдас аңдардың суретін көбірек қолданған. Егемен Қазақстанның символдарының бірі – жергілікті жануарлар әлемінде сирек кездесетін тұрпаты текті қар барысы екені кездейсоқ емес.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл ретте, аң стилі бабаларымыздың айрықша жоғары өндірістік тәжірибесі болғанын көрсетеді. Олар оюлап кескіндеуді, металмен жұмыс істеудің техникасын, соның ішінде, мыс пен қоладан балқымалар жасаудың және құймалар құюдың, жайма алтын дайындаудың күрделі әдістерін жақсы меңгерген.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Жалпы, <em>«аң стилі»</em> феномені әлемдік өнердегі биік белестердің бірі саналады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="4"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Алтын адам</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біздің түп-тамырымызға жаңаша көзқараспен қарауға жол ашып, әлемдік ғылым үшін сенсация саналған жаңалық – 1969 жылы Қазақстанның Есік қорғанынан табылған, өнертанушы ғалымдар арасында «қазақстандық Тутанхамон» деген атқа ие болған «Алтын адам».</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл жауынгер талай тылсым құпияның бетін ашты. Біздің бабаларымыз әлі күнге дейін өзінің асқан көркемдігімен тамсандыратын аса жоғары деңгейдегі көркем дүниелер жасаған. Жауынгердің алтынмен апталған киімдері ежелгі шеберлердің алтын өңдеу техникасын жақсы меңгергенін аңғартады. Сонымен бірге, бұл жаңалық Дала өркениетінің зор қуаты мен эстетикасын әйгілейтін бай мифологияны паш етті.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Дала халқы өз көсемдерін осылайша ұлықтап, оның мәртебесін күн секілді құдірет деңгейіне көтеріп асқақтатқан. Қорымдағы сән-салтанатты жасау-жабдықтар ежелгі бабаларымыздың зияткерлік дәстүрлерінен де мол хабар береді. Жауынгердің жанынан табылған күміс кеселердің бірінде ойып жазылған таңбалар бар. Бұл – Орталық Азия аумағынан бұрын-соңды табылған жазу атаулының ішіндегі ең көнесі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="5"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Түркі әлемінің бесігі</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазақтардың және Еуразияның басқа да халықтарының тарихында Алтайдың алар орны ерекше. Осынау асқар таулар ғасырлар бойы Қазақстан жерінің тәжі ғана емес, күллі түркі әлемінің бесігі саналды. Дәл осы өңірде біздің дәуіріміздің І мыңжылдығының орта шенінде Түркі дүниесі пайда болып, Ұлы дала төсінде жаңа кезең басталды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Тарих пен география түркі мемлекеттері мен ұлы көшпенділер империялары сабақтастығының айрықша моделін қалыптастырды. Бұл мемлекеттер ұзақ уақыт бойы бірін-бірі алмастырып, орта ғасырдағы Қазақстанның экономикалық, саяси және мәдени өмірінде өзінің өшпес ізін қалдырды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Орасан зор кеңістікті игере білген түркілер ұланғайыр далада көшпелі және отырықшы өркениеттің өзіндік өрнегін қалыптастырып, өнер мен ғылымның және әлемдік сауданың орталығына айналған ортағасырлық қалалардың гүлденуіне жол ашты. Мәселен, орта ғасырдағы Отырар қаласы әлемдік өркениеттің ұлы ойшылдарының бірі – Әбу Насыр әл-Фарабиді дүниеге әкелсе, түркі халықтарының рухани көшбасшыларының бірі Қожа Ахмет Яссауи Түркістан қаласында өмір сүріп, ілім таратқан.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="6"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Ұлы Жібек жолы</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Еліміздің географиялық тұрғыдан ұтымды, яғни Еуразия құрлығының кіндігінде орналасуы ежелден әртүрлі мемлекеттер мен өркениеттер арасында транзиттік «дәліздердің» пайда болуына септігін тигізді. Біздің дәуірімізден бастап бұл құрлық жолдары Үлкен Еуразияның Шығысы мен Батысы, Солтүстігі мен Оңтүстігі арасындағы сауда және мәдениет саласындағы байланыстардың трансконтинентальды желісіне – Ұлы Жібек жолы жүйесіне айналды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл жол халықтар арасындағы жаһандық өзара тауар айналымы мен зияткерлік ынтымақтастықтың қалыптасып, дамуы үшін орнықты платформа болды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Керуен жолдарын мінсіз ұйымдастырып, қауіпсіздігін қамтамасыз еткен Ұлы дала халқы ежелгі және орта ғасырлардағы аса маңызды сауда қатынасының басты дәнекері саналды. Дала белдеуі Қытай, Үнді, Парсы, Жерорта теңізі, Таяу Шығыс және славян өркениеттерін байланыстырды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Алғаш пайда болған сәттен бастап, Ұлы Жібек жолы картасы, негізінен, Түрік империяларының аумағын қамтыды. Орталық Еуразияда түркілер үстемдік құрған кезеңде Ұлы Жібек жолы гүлдену шегіне жетіп, халықаралық ауқымда экономиканы өркендетуге және мәдениетті дамытуға септігін тигізді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="7"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Қазақстан – алма мен қызғалдақтың отаны</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Асқақ Алатаудың баурайы алма мен қызғалдақтың «тарихи отаны» екені ғылыми тұрғыдан дәлелденген. Қарапайым, бірақ бүкіл әлем үшін өзіндік мән-маңызы зор бұл өсімдіктер осы жерде бүр жарып, жер жүзіне таралған. Қазақстан қазір де әлемдегі алма атаулының арғы атасы – Сиверс алмасының отаны саналады. Дәл осы тұқым ең көп таралған жемісті әлемге тарту етті. Бәріміз білетін алма – біздегі алманың генетикалық бір түрі. Ол Қазақстан аумағындағы Іле Алатауы баурайынан Ұлы Жібек жолының көне бағыты арқылы алғашқыда Жерорта  теңізіне, кейіннен бүкіл әлемге таралған. Осы танымал жемістің терең тарихының символы ретінде еліміздің оңтүстігіндегі ең әсем қалалардың бірі Алматы деп аталды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазақстан аумағындағы Шу, Іле тауларының етегінен әлі күнге дейін жергілікті өсімдіктер әлемінің жауһары саналатын Регель қызғалдақтарын бастапқы күйінде кездестіруге болады. Бұл әсем өсімдіктер біздің жерімізде Тянь-Шань тауларының етегі мен шөлейт даланың түйісер тұсында пайда болған. Қазақ топырағындағы осынау қарапайым, сондай-ақ, ерекше гүлдер өз әдемілігімен көптеген халықтың жүрегін жаулап, біртіндеп бүкіл әлемге тарады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бүгінде жер жүзінде қызғалдақтың 3 мыңнан астам түрі бар, олардың басым көпшілігі – біздің дала қызғалдағының «ұрпағы»<em>.</em> Қазір Қазақстанда қызғалдақтың 35 түрі өседі.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">***</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>ІІ. ТАРИХИ САНАНЫ ЖАҢҒЫРТУ</strong></span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Көтерілген мәселелер жан-жақты  ой елегінен өткізіп, терең зерделеуді талап етеді. Сондай-ақ, біздің дүниетанымымыздың, халқымыздың өткені мен бүгінінің және болашағының іргелі негіздеріне тікелей қатысты.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл жұмысты бірнеше ірі жобалар арқылы бастауға болады деп ойлаймын.  </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Архив – 2025</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Тәуелсіздік жылдарында халқымыздың өткенін зерттеуге қатысты ауқымды жұмыстар атқарылды. Еліміздің тарихи жылнамасындағы ақтаңдақтарды қайта қалпына келтіруге жол ашқан «Мәдени мұра» бағдарламасы табысты іске асырылды. Бірақ, бабаларымыздың өмірі мен олардың ғажап өркениеті жөніндегі көптеген деректі құжаттар, әлі де болса, ғылыми айналымға түскен жоқ. Олар әлемнің бүкіл архивтерінде өз іздеушісі мен зерттеушісін күтіп жатыр.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сондықтан, ежелгі дәуірден қазіргі заманға дейінгі кезеңді қамтитын барлық отандық және шетелдік мұрағаттар дүниесіне елеулі іргелі зерттеулер жүргізу үшін <strong>«Архив – 2025» жеті жылдық бағдарламасын</strong> жасауымыз қажет деп санаймын. </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл жобаны жүзеге асыру барысында тарихшылардан, деректанушылар мен мәдениеттанушылардан құрылған арнайы топтардың отандық және шетелдік ірі архивтермен өзара жүйелі әрі ұзақ мерзімді ықпалдастықта болып, іздеу-зерттеу жұмыстарын жүргізуіне баса мән беру керек.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қай жағынан болсын, бұл маңызды жұмыс мемлекет есебінен атқарылатын «<em>академиялық туризмге</em>» айналмауға тиіс. Архив деректерін тек жинақтап қана қоймай, барлық мүдделі зерттеушілер мен қалың жұртшылыққа қолжетімді болуы үшін оларды белсенді түрде цифрлық форматқа көшіру қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Өз тарихына деген мақтаныш сезімін ұялатып, отаншылдық тәрбие беру мектеп қабырғасынан басталуға тиіс. Сондықтан, мектептер мен барлық өңірлердегі өлкетану музейлерінің жанынан <strong>тарихи-археологиялық қозғалыстар құру</strong> маңызды. Ұлт тарихын санаға сіңіру барша қазақстандықтардың бойында өз бастауларына деген ортақтық сезімін қалыптастырады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="2"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Ұлы даланың ұлы есімдері</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Көпшіліктің санасында тарихи үдерістер, негізінен, тұлғаландыру сипатына ие болатыны белгілі. Көптеген халықтар өз елінің ерекше елшісі сынды ұлы бабаларының есімдерін мақтан тұтады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Мысалы, өткен дәуірлердегі Тутанхамон, Конфуций, Ескендір Зұлқарнайын, Шекспир, Гете, Пушкин және Джордж Вашингтон сияқты дүние жүзіне белгілі тұлғалар бүгінде «өз мемлекеттерінің» баға жетпес символдық капиталы саналады әрі сол елдердің халықаралық аренада тиімді ілгерілеуіне септігін тигізіп отыр.  </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ұлы дала Әл-Фараби мен Яссауи, Күлтегін мен Бейбарыс, Әз-Тәуке мен Абылай, Кенесары мен Абай және басқа да көптеген ұлы тұлғалар шоғырын дүниеге әкелді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сондықтан, біз біріншіден, атақты тарихи тұлғаларымыз бен олардың жетістіктерінің құрметіне ашық аспан астында ескерткіш-мүсіндер қойылатын <strong>«Ұлы даланың ұлы есімдері» атты оқу-ағарту энциклопедиялық саябағын </strong>ашуымыз керек.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Екіншіден, мақсатты мемлекеттік тапсырыс ұйымдастыру арқылы қазіргі әдебиеттегі, музыка мен театр саласындағы және бейнелеу өнеріндегі ұлы ойшылдар, ақындар және ел билеген тұлғалар <em>бейнесінің маңызды галереясын</em> жасауды қолға алу қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сондай-ақ, бұл жерде классикалық қалыптан тыс, баламалы жастар өнерінің креативті әлеуетін де пайдаланудың мәні зор. Осыған орай, бұл іске тек отандық қана емес, сонымен бірге, шетелдік шеберлер мен шығармашылық ұжымдарды да тартқан жөн.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Үшіншіден, еліміздің тарихи кезеңдерін кеңінен қамти отырып, <strong>«Ұлы Дала тұлғалары» атты ғылыми-көпшілік серияларды </strong>шығарып, тарату жұмыстарын жүйелендіру және жандандыру қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл бағытта қазақстандық ғалымдармен қатар шетелдік мамандар да тартылатын халықаралық көпбейінді ұжым құруға болады. Нәтижесінде, біздің қаһармандарымыздың өмірі мен қызметі жөнінде тек еліміздегілер ғана емес, сондай-ақ, шет елдегілер де білетін болады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="3"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>3</strong>. <strong><u>Түркі әлемінің генезисі</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазақстан – күллі түркі халықтарының қасиетті «Қара шаңырағы». Бүгінгі қазақтың сайын даласынан әлемнің әр түкпіріне тараған түркі тектес тайпалар мен халықтар басқа елдер мен өңірлердің тарихи үдерістеріне елеулі үлес қосты.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Осыған байланысты, <strong>«Түркі өркениеті: түп тамырынан қазіргі заманға дейін» атты жобаны</strong> қолға алу қажет. Бұл жоба <strong>аясында 2019 жылы Астанада Түркологтардың дүниежүзілік </strong>конгресін және әртүрлі елдер музейлерінің экспозицияларына ежелгі түркі жәдігерлері қойылатын<strong> Түркі халықтарының мәдени күндерін</strong> ұйымдастыру керек. Сондай-ақ, Википедияның үлгісінде Қазақстанның модераторлығымен Түркі халықтарына ортақ туындылардың бірыңғай онлайн кітапханасын ашу да маңызды<em>. </em> </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен қатар, жаңа облыс орталығы ретінде Түркістанды дамыту барысында оның халықаралық аренадағы беделін жүйелі түрде арттыру қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазақстанның ежелгі астанасы халқымыздың рухани орталығы ғана емес, сондай-ақ, бүкіл түркі әлемі үшін киелі орын болып саналады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="4"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Ұлы даланың ежелгі өнер және технологиялар музейі</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">«<strong>Ұлы дала</strong>» <strong>атты</strong> <strong>ежелгі өнер және технологиялар музейін</strong> ашуға толық мүмкіндігіміз бар. Оған озық өнер мен технология үлгілерін – аң стилінде жасалған бұйымдарды, «Алтын адамның» жарақтарын, жылқыны қолға үйрету, металлургияны дамыту, қару-жарақ, сауыт-сайман дайындау үдерісін көрсететін заттарды және басқа да жәдігерлерді жинақтауға болады. Онда Қазақстан жерінен табылған құнды археологиялық ескерткіштер мен археологиялық кешендердің экспозициялары қойылады. Бұл заттар тарихи дәуірлердің қандай да бір кезеңіндегі әртүрлі шаруашылық салаларының даму үдерісін көрсетеді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен қатар, <strong>«Ұлы даланың ұлы өркениеттері» атты жалпыұлттық тарихи реконструкциялар клубын</strong> құрып, соның негізінде Астанада және Қазақстанның өзге де өңірлерінде ежелгі сақтар, ғұндар, ұлы түркі қағандарының дәуірі және басқа да тақырыптар бойынша фестивальдар өткізуге болады. Бұған қызығушылық білдірген адамдарды тарта отырып, осы тақырыптар аясындағы жұмыстарды бір мезгілде жүргізуге болады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>Ежелгі Отырар қаласының бірқатар нысандарын</strong> – үйлері мен көшелерін, қоғамдық орындарын, су құбырларын, қала қамалының қабырғалары мен тағы да басқа жерлерін ішінара қалпына келтіретін <strong>туристік жоба</strong> да қызықты болмақ.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Осының негізінде білімді дәріптеуге және туризмді дамытуға баса мән берілуі қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="5"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Дала фольклоры мен музыкасының мың жылы</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Бұл жоба  аясында бізге <strong>«Дала фольклорының антологиясын» </strong>жасау керек. Мұнда Ұлы дала мұрагерлерінің өткен мыңжылдықтағы халық ауыз әдебиетінің таңдаулы үлгілері – ертегілері, аңыз-әфсаналары, қиссалары мен эпостары жинақталады.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен қатар, қазақтың қобыз, домбыра, сыбызғы, сазсырнай және басқа да дәстүрлі музыкалық аспаптарымен орындауға арналған маңызды туындылар топтамасын <strong>– «Ұлы даланың көне сарындары» жинағын</strong> басып шығару қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ұлы Даланың фольклоры мен әуендері заманауи цифрлық форматта «жаңа тыныс» алуға тиіс. Бұл жобаларды жүзеге асыру үшін көшпенділердің бай мұрасын жүйелеуге қабілетті ғана емес, сондай-ақ, оның өзектілігін арттыра алатын отандық және шетелдік кәсіби мамандарды тарту маңызды.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біздің мәдениетіміздің негізгі сюжеттерінде, кейіпкерлері мен сарындарында шекара болмайды, сол себепті оны жүйелі зерттеп, бүкіл Орталық Еуразия кеңістігі мен барша әлемде дәріптеуге тиіспіз.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ауызша және музыкалық дәстүрді жаңғырту қазіргі заманғы аудиторияға жақын әрі түсінікті форматта болуы керек.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Атап айтқанда, көнерген сөздер мен мәтіндерді суреттерімен қоса беруге, айқын видеоматериалдар формасында ұсынуға болады. Музыкалық дыбыстар мен әуендер табиғи аспаптармен ғана емес, олардың заманауи электронды нұсқалары арқылы да шығарылады. </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сонымен қатар, фольклорлық дәстүрдің ортақ тарихи негіздерін іздеу үшін Қазақстанның түрлі өңірлері мен өзге елдерге <strong>бірнеше</strong> <strong>іздеу-зерттеу экспедицияларын </strong>ұйымдастыру қажет. </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><ol start="6"><li><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong><u>Тарихтың кино өнері мен телевизиядағы көрінісі</u></strong></span></li></ol></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қазіргі замандағы халықтардың тарихи таным-түйсігінде кино өнері ерекше орын алады. Жалпы халықтың санасында фильмдердегі жарқын кинообраздар іргелі ғылыми монографиялардағы деректі портреттерден гөрі маңыздырақ рөл атқарады. </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Сондықтан, тез арада Қазақстанның өркениет тарихының үздіксіз дамуын көрсететін <strong>деректі-қойылымдық фильмдердің, телевизиялық сериалдар мен толықметражды көркем картиналардың арнайы циклін</strong> өндіріске енгізу керек.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Аталған жобалар кең халықаралық ынтымақтастық аясында отандық және шетелдік үздік сценаристерді, режиссерлерді, актерлерді, продюсерлерді және заманауи кино өндірісінің басқа да мамандарын тарту арқылы жүзеге асырылуға тиіс.  </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Қызықты әрі мелодрамалық сарындармен қатар, көрермендер үшін танымал фэнтези және шытырман оқиғалы блокбастерлердің элементтерін қоса отырып, жаңа тарихи теле-кино туындылардың жанрларын барынша кеңейту қажет.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Осы мақсатпен Ұлы даланың бай мифологиялық және фольклорлық материалдарын пайдалануға болады. </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Ұлт қаһармандарын үлгі тұту үрдісін қалыптастыруға жол ашатын сапалы балалар фильмдері мен мультипликациялық сериалдарды аса қажет ететін өскелең ұрпақтың да талғамына ерекше назар аудару керек.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Біздің даңқты батырларымыз, ойшылдарымыз бен ел билеушілеріміз – тек Қазақстан ғана емес, сондай-ақ, бүкіл әлем бойынша еліктеуге лайықты тұлғалар.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> </span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;"><strong>ҚОРЫТЫНДЫ</strong></span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Осыдан бір жарым жыл бұрын менің «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақалам жарыққа шықты.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Жоғарыда аталған жобаларды «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жалғасы ретінде қарастырамын.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">«Рухани жаңғыру» жалпыұлттық бағдарламасының жаңа компоненттері ата-бабаларымыздың көп ғасырлық мұрасының цифрлық өркениет жағдайында түсінікті әрі сұранысқа ие болуын қамтамасыз ете отырып, оны жаңғыртуға мүмкіндік береді.</span></div><div style="text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;font-family:'times new roman', times, serif;">Төл тарихын білетін, бағалайтын және мақтан ететін халықтың болашағы зор болады деп сенемін. Өткенін мақтан тұтып, бүгінін нақты бағалай білу және болашаққа оң көзқарас таныту – еліміздің табысты болуының кепілі дегеніміз осы.</span></div>b038skobilimTue, 27 Nov 2018 13:13:01 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1543302969783895Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1543302969783895http://b038.edu.kz/news/?pkid=1496460547253155&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1496460547253155.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;19 сәуір күні Аққайын ауданымызда теннис пен тоғыз құмалақтан мектеп аралық жарыс өткізілді. Бұл жарыста Рублевка Орта Мектебіміз алдыңғы орындарды алмай қайтпады. Теннис ойнаушылары 10сынып оқушылары Дон Игорь мен Садыков Линур және 5 сынып оқушысы Закирина Камила жалпы командада 1-ші орынды ұтып алды. Ал жеке ойында, Садыков Линур 1-ші , Дон Игорь –3ші орынды иеленді.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/ihycYK0I9S4.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;877&quot; height=&quot;493&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Сонымен қатар мектебіміздің тарихында қалатын алғашқы жүлделі 2-ші орынды біздің мектептің 11 сынып оқушылыры Бектемирова Мейрамгүл мен Туякбаева Жамиля иеленді. Оқушыларымыз мадақтау қағазымен және медальдармен марапатталды.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/CzKknB_Oso4.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;882&quot; height=&quot;496&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/p&gt; <img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1496460547253155.jpg" /><br/><br/> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">19 сәуір күні Аққайын ауданымызда теннис пен тоғыз құмалақтан мектеп аралық жарыс өткізілді. Бұл жарыста Рублевка Орта Мектебіміз алдыңғы орындарды алмай қайтпады. Теннис ойнаушылары 10сынып оқушылары Дон Игорь мен Садыков Линур және 5 сынып оқушысы Закирина Камила жалпы командада 1-ші орынды ұтып алды. Ал жеке ойында, Садыков Линур 1-ші , Дон Игорь –3ші орынды иеленді.<br /><br /><img src="/files/sites/1459271736213586/files/ihycYK0I9S4.jpg" alt="" width="877" height="493" /><br /></span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Сонымен қатар мектебіміздің тарихында қалатын алғашқы жүлделі 2-ші орынды біздің мектептің 11 сынып оқушылыры Бектемирова Мейрамгүл мен Туякбаева Жамиля иеленді. Оқушыларымыз мадақтау қағазымен және медальдармен марапатталды.<br /><br /><img src="/files/sites/1459271736213586/files/CzKknB_Oso4.jpg" alt="" width="882" height="496" /><br /></span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"> </span></p> b038skobilimSat, 03 Jun 2017 00:00:00 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1496460547253155Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1496460547253155http://b038.edu.kz/news/?pkid=1495006852832055&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1495006852832055.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;             «Отан – оттан ыстық», «Ер ел үшін туады, ел үшін өледі» - деп түйген халықтың қаhарманы Бауыржан батыр: «Отаның үшін отқа түс , күймейсің», - дейді . Міне, біздің халқымыздың атамекенді ардақтау сезімі өте терең, біз үшін туған жерді қасиет тұту – қанға сіңген мінез, ежелгі дәстүр. Бұл таным біздің жанымызға ана сүтімен тараған, ана сүтімен дарыған. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto;&quot; src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/20170505_160803.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;731&quot; height=&quot;548&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt;                     7 мамыр Батырлар күніне орай мектебімізде ән және сап байқауы өтіліп, 10-11сынып оқушылары арнайы әскери көрініс көрсетіп, 5-9сынып аралығында бұл байқай сайыс түрінде өтті.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto;&quot; src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/20170505_161721.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;729&quot; height=&quot;547&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:14pt;font-family:'times new roman', times, serif;&quot;&gt; &lt;br /&gt;Бұл көріністе 1-ші орынға ие болған 7-8-9 сыныптары, 2-ші орынға екі сынып иеленді, олар 5-ші қазақ сыныбы мен 7-8 орыс сыныптары, 3-ші орынды 5-ші орыс сыныбы иеленді. Кейін «А ну –ка парни!»атты 7-11сынып аралығындағы ұл балалар сайысы өтті. Бұл сайыс 8 кезеңнен тұрды.  Мектептің алғыры 10 сынып оқушысы Вагнер Денис аталды. 2-шісі Дон Игорь, 3-ші орынды 8 сынып оқушысы Олейниченко Максим иеленді. Мықтылары озды, белсенділері қатысты. Мектебіміздің түгелдей ұл балалары болашақ Қазақстанның қорғаушылары екенін дәлелдеді.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/20170505_163139.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;732&quot; height=&quot;412&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; <img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1495006852832055.jpg" /><br/><br/> <div style="text-align:justify;"><span style="font-size:14pt;font-family:'times new roman', times, serif;">             «Отан – оттан ыстық», «Ер ел үшін туады, ел үшін өледі» - деп түйген халықтың қаhарманы Бауыржан батыр: «Отаның үшін отқа түс , күймейсің», - дейді . Міне, біздің халқымыздың атамекенді ардақтау сезімі өте терең, біз үшін туған жерді қасиет тұту – қанға сіңген мінез, ежелгі дәстүр. Бұл таным біздің жанымызға ана сүтімен тараған, ана сүтімен дарыған. <br /><br /><img style="margin-left:auto;margin-right:auto;" src="/files/sites/1459271736213586/files/20170505_160803.jpg" alt="" width="731" height="548" /><br /> </span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-size:14pt;font-family:'times new roman', times, serif;">                     7 мамыр Батырлар күніне орай мектебімізде ән және сап байқауы өтіліп, 10-11сынып оқушылары арнайы әскери көрініс көрсетіп, 5-9сынып аралығында бұл байқай сайыс түрінде өтті.<br /><br /><br /><img style="margin-left:auto;margin-right:auto;" src="/files/sites/1459271736213586/files/20170505_161721.jpg" alt="" width="729" height="547" /><br /></span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-size:14pt;font-family:'times new roman', times, serif;"> <br />Бұл көріністе 1-ші орынға ие болған 7-8-9 сыныптары, 2-ші орынға екі сынып иеленді, олар 5-ші қазақ сыныбы мен 7-8 орыс сыныптары, 3-ші орынды 5-ші орыс сыныбы иеленді. Кейін «А ну –ка парни!»атты 7-11сынып аралығындағы ұл балалар сайысы өтті. Бұл сайыс 8 кезеңнен тұрды.  Мектептің алғыры 10 сынып оқушысы Вагнер Денис аталды. 2-шісі Дон Игорь, 3-ші орынды 8 сынып оқушысы Олейниченко Максим иеленді. Мықтылары озды, белсенділері қатысты. Мектебіміздің түгелдей ұл балалары болашақ Қазақстанның қорғаушылары екенін дәлелдеді.<br /><br /><img src="/files/sites/1459271736213586/files/20170505_163139.jpg" alt="" width="732" height="412" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /></span></div> b038skobilimWed, 17 May 2017 00:00:00 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1495006852832055Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1495006852832055http://b038.edu.kz/news/?pkid=1491545636987271&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1491545636987271.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;«Тілдер фестивалі»&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;   &lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt; Тіл ұлт тірегі атты тілдер күніне арналған мерекелік іс-шара мектебімізде 14 қыркүйек ашық түрде жарияланған. Ашылу салтанатын бастаған шағын іс-шарамыз өткізілді. Бұл мереке тіл мамандарының ұстаздарына жүктелген болатын.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ағылшын пәнінің мұғалімі – Маженова Шыныр Төлебайқызы&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Қазақ тілі пәнінің мұғалімдері – Шарипов Қайрат Кәрімұлы мен Закирина Асем Мерекеқызы.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; &lt;table style=&quot;height:354px;width:648px;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;width:311px;&quot;&gt;&lt;img src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/images/kz/20160923_154925.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;300&quot; height=&quot;168&quot; /&gt;&lt;/td&gt; &lt;td style=&quot;width:343px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Бұл мерекенің мақсаты:&lt;/strong&gt; оқушылар әр ұлттың салт-дәстүрін, тілін, дінін, наным-сенімдерімен танысып, көрермендерге ұсыну. Мемлекетіміз көп ұлтты, тату, бірлікте. Сондықтан біз де, қатысушылар да белсенді жұмысқа қызу кірістік.&lt;/span&gt;&lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Апта бойы түрлі сайыстар, интелектуалды ойындар, ашық сабақтар өткізілді. Ал 21 қыркүйек аптаның қасиетті күнінде бұл мерекеге орай жабылу салтанатын өткіздік.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Орыс, украин, татар, цыган, қазақ, түрік, өзбек халықтарының ерекшеліктері көрсетілді.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; &lt;table style=&quot;height:57px;width:659px;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;width:359px;&quot;&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Орыс халқының каравайынан дәм татсақ,&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Украиннің салтымен таныстық&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Татар халқының талғамынан дәм татсақ,&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Цыган халқының биіне тәнті болдық.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Қазақ халқымыздың беташарына қаттыссақ,&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Түріктің сәлемдесуімен таныстық.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ал өзбектің ұлттың киіміне назар аудардық.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td style=&quot;width:296px;&quot;&gt;&lt;img src=&quot;/files/sites/1459271736213586/files/images/kz/20160923_173141.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;286&quot; height=&quot;161&quot; /&gt;&lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Сонымен қатар мереке барысында әр қатысушының сөйлеу мәртебесіне, жүргізушілердің киімдеріне, тәлімгерлердің жауапкершілігіне аса зор көзқарас қадағаланды.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Қорыта айтқанда: &lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Еліміздің мемлекеттік тілі қазақ тілі екені баршамызға аян.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Халқым теңіз толқыған, тілім терең,&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Мен мақтанам баршаға тілімменен&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ең асылым не?-десе құрметтейтін&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Ойланбастан асылым тілім дер ем,-демекші осы бір сөздер әр халықтың азаматтарынан үндей естілуі қажет.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Еліміздің болашағы-тілінде!&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt;Тілімізді қадірлейік!&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;/p&gt; <img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1491545636987271.jpg" /><br/><br/> <p style="text-align:center;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">«Тілдер фестивалі»<br /></span></p> <div style="text-align:justify;">   <span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"> Тіл ұлт тірегі атты тілдер күніне арналған мерекелік іс-шара мектебімізде 14 қыркүйек ашық түрде жарияланған. Ашылу салтанатын бастаған шағын іс-шарамыз өткізілді. Бұл мереке тіл мамандарының ұстаздарына жүктелген болатын.</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ағылшын пәнінің мұғалімі – Маженова Шыныр Төлебайқызы</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Қазақ тілі пәнінің мұғалімдері – Шарипов Қайрат Кәрімұлы мен Закирина Асем Мерекеқызы.<br /><br /></span></span> <table style="height:354px;width:648px;"><tbody><tr><td style="width:311px;"><img src="/files/sites/1459271736213586/files/images/kz/20160923_154925.jpg" alt="" width="300" height="168" /></td> <td style="width:343px;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"><strong>Бұл мерекенің мақсаты:</strong> оқушылар әр ұлттың салт-дәстүрін, тілін, дінін, наным-сенімдерімен танысып, көрермендерге ұсыну. Мемлекетіміз көп ұлтты, тату, бірлікте. Сондықтан біз де, қатысушылар да белсенді жұмысқа қызу кірістік.</span></td> </tr></tbody></table></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Апта бойы түрлі сайыстар, интелектуалды ойындар, ашық сабақтар өткізілді. Ал 21 қыркүйек аптаның қасиетті күнінде бұл мерекеге орай жабылу салтанатын өткіздік.</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Орыс, украин, татар, цыган, қазақ, түрік, өзбек халықтарының ерекшеліктері көрсетілді.<br /><br /></span></span> <table style="height:57px;width:659px;"><tbody><tr><td style="width:359px;"> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Орыс халқының каравайынан дәм татсақ,</span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Украиннің салтымен таныстық</span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Татар халқының талғамынан дәм татсақ,</span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Цыган халқының биіне тәнті болдық.</span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Қазақ халқымыздың беташарына қаттыссақ,</span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Түріктің сәлемдесуімен таныстық.</span></p> <p><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ал өзбектің ұлттың киіміне назар аудардық.</span></p> </td> <td style="width:296px;"><img src="/files/sites/1459271736213586/files/images/kz/20160923_173141.jpg" alt="" width="286" height="161" /></td> </tr></tbody></table></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Сонымен қатар мереке барысында әр қатысушының сөйлеу мәртебесіне, жүргізушілердің киімдеріне, тәлімгерлердің жауапкершілігіне аса зор көзқарас қадағаланды.</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"><strong>Қорыта айтқанда: </strong></span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Еліміздің мемлекеттік тілі қазақ тілі екені баршамызға аян.</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Халқым теңіз толқыған, тілім терең,</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Мен мақтанам баршаға тілімменен</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ең асылым не?-десе құрметтейтін</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Ойланбастан асылым тілім дер ем,-демекші осы бір сөздер әр халықтың азаматтарынан үндей естілуі қажет.</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Еліміздің болашағы-тілінде!</span></div> <div style="text-align:justify;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;">Тілімізді қадірлейік!</span></div> <p> </p> <p style="text-align:center;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"> </span></p> <p style="text-align:center;"><span style="font-family:'times new roman', times, serif;font-size:14pt;"> </span></p> b038skobilimFri, 07 Apr 2017 00:00:00 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1491545636987271Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1491545636987271http://b038.edu.kz/news/?pkid=1491458212729258&lt;img src=&quot;http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1491458212729258.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p&gt;Қоңырау сыңғырла, асыға&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Үн қосқан қиядан асуға...&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Білім ал, еңбек ет, жас ұлан&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Өрле сен биік шың басына, - деп 2016-2017 оқу жылының алғашқы бастауы, алғашқы мерейлі мерекесі  «Білім күні» салтанатты түрде 1 -қыркүйек күні Рублевка орта мектебінде сыңғырлап өтті.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                       &lt;/p&gt; &lt;p&gt;    Мерекені бастаған оқушылар бұл күннің бүлшіндеріне арнаулы өлең жолдап,ән шырқады. Келесіде музыканың дүрсіліне мерекенің басты қонақтары 1-сынып пен 11-сынып қол ұстасып, зал ішіне кірді. Қазіршіде олардың жүздерінде тек қана қуаныш, тек қана сезімнің толғанысы. Ары қарай мереке осы бүлдіршіндердің көріністерімен жалғасты.  Келесі таңда білім күні әдеттегідей алғашқы қоңыраумен аяқталды. Алғашқы қоңырауды Бектемирова Мейрамгүл мен Самусевич Кирилл соқты. Сонымен білім күні аяқталып, өз мәресіне жетті. Енді барлық оқушыларға тек қана шығармашылық табыс пен үздік баға алуды ғана тілейміз!&lt;br /&gt;&lt;/p&gt; <img src="http://b038.edu.kz/files/sites/1459271736213586/news/1491458212729258.jpg" /><br/><br/> <p>Қоңырау сыңғырла, асыға</p> <p>Үн қосқан қиядан асуға...</p> <p>Білім ал, еңбек ет, жас ұлан</p> <p>Өрле сен биік шың басына, - деп 2016-2017 оқу жылының алғашқы бастауы, алғашқы мерейлі мерекесі  «Білім күні» салтанатты түрде 1 -қыркүйек күні Рублевка орта мектебінде сыңғырлап өтті.</p> <p>                                                                       </p> <p>    Мерекені бастаған оқушылар бұл күннің бүлшіндеріне арнаулы өлең жолдап,ән шырқады. Келесіде музыканың дүрсіліне мерекенің басты қонақтары 1-сынып пен 11-сынып қол ұстасып, зал ішіне кірді. Қазіршіде олардың жүздерінде тек қана қуаныш, тек қана сезімнің толғанысы. Ары қарай мереке осы бүлдіршіндердің көріністерімен жалғасты.  Келесі таңда білім күні әдеттегідей алғашқы қоңыраумен аяқталды. Алғашқы қоңырауды Бектемирова Мейрамгүл мен Самусевич Кирилл соқты. Сонымен білім күні аяқталып, өз мәресіне жетті. Енді барлық оқушыларға тек қана шығармашылық табыс пен үздік баға алуды ғана тілейміз!<br /></p> b038skobilimThu, 06 Apr 2017 00:00:00 +0600http://b038.edu.kz/news/?pkid=1491458212729258Рублев орта мектебі. Рублевская средняя школаhttp://b038.edu.kz/news/?pkid=1491458212729258